KPMG: sterke Nederlandse positie in mondiale concurrentiestrijd om medische innovatie onder druk

De benchmark, opgesteld in opdracht van de Healthcare Commissie van AmCham, maakt daarmee duidelijk dat een goede uitgangspositie alleen niet voldoende is. Nederland beschikt over sterke kennisinstellingen, hoogopgeleid talent en een uitstekende infrastructuur, maar weet deze kwaliteiten steeds minder goed te vertalen naar nieuwe investeringen, klinisch onderzoek en toepassing van innovaties. Juist op die punten voeren andere landen het tempo op.

Klinische onderzoeken bijna gehalveerd

De meest opvallende ontwikkeling is de sterke terugval in het aantal commerciële klinische onderzoeken. Tussen 2021 en 2025 daalde het aantal studies van 660 naar 354, een afname van 46 procent. Daarmee lopen niet alleen investeringen terug, maar krijgen Nederlandse patiënten ook minder vaak vroegtijdig toegang tot innovatieve behandelingen.

Ook private investeringen in onderzoek en ontwikkeling blijven achter bij die van internationale concurrenten. Daarnaast staan innovaties in de medische technologie onder druk door langere certificeringsprocedures als gevolg van Europese regelgeving. Hierdoor dreigt Europa aantrekkelijkheidskracht te verliezen als introductiemarkt voor nieuwe medische innovaties.

Mondiale concurrentie neemt toe

De uitkomsten moeten worden bezien tegen de achtergrond van een snel veranderend internationaal speelveld. Vrijwel alle ontwikkelde economieën streven dezelfde economische en maatschappelijke doelen na en proberen daarvoor dezelfde bedrijven, investeringen, talenten, productiefaciliteiten en klinische studies aan zich te binden.

Landen als de Verenigde Staten en China voeren een actieve industriepolitiek en investeren grootschalig in strategische sectoren zoals Life Sciences & Health. De concurrentie vindt daardoor niet alleen plaats tussen bedrijven, maar steeds nadrukkelijker ook tussen landen.

Voor Nederland betekent dit dat een sterke uitgangspositie alleen niet voldoende is. Het vestigingsklimaat, de snelheid van procedures, de beschikbaarheid van talent en de aantrekkelijkheid van het innovatie-ecosysteem worden steeds belangrijkere factoren bij internationale investeringsbeslissingen.

Volgens het rapport kunnen ontwikkelingen zoals het nieuwe Amerikaanse geneesmiddelenbeleid ertoe leiden dat innovatieve geneesmiddelen later beschikbaar komen voor Nederlandse patiënten. Tegelijkertijd blijven knelpunten zoals trage toelatings- en vergoedingsprocedures en netcongestie het Nederlandse investeringsklimaat onder druk zetten.

Innovatie, toegankelijkheid en verdienvermogen verbinden

De benchmark verschijnt op een moment waarop het kabinet naar aanleiding van de adviezen in het rapport-Wennink biotechnologie en Life Sciences & Health expliciet heeft aangewezen als een van de prioritaire groeisectoren voor de Nederlandse economie. Juist in deze sectoren is de internationale concurrentie echter bijzonder groot.

‘De signalen zijn te duidelijk om te negeren. Als Nederland wil dat patiënten hier sneller profiteren van medische innovaties én dat bedrijven blijven investeren in onderzoek, ontwikkeling en productie in Nederland, dan moeten de conclusies uit deze benchmark worden vertaald naar beleid’, zegt Carla Vos, algemeen directeur van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. ‘Dat beleid moet innovatie, toegankelijkheid en economisch verdienvermogen met elkaar verbinden, en de sterke uitgangspositie optimaal benutten om te kunnen concurreren met landen die dezelfde uitkomsten nastreven.’

Uitgangspositie dankzij investeringen uit het verleden

De onderzoekers benadrukken dat de huidige zesde plaats op de ranglijst vooral het resultaat is van investeringen en beleidskeuzes uit het verleden. De benchmark laat zien dat Nederland nog steeds beschikt over een sterke kennisinfrastructuur, hoogwaardige zorginstellingen en een goed ontwikkeld innovatie-ecosysteem.

Tegelijkertijd worden dergelijke kwaliteiten internationaal steeds minder onderscheidend. Vrijwel alle ontwikkelde economieën investeren in medische innovatie en zetten actief in op het aantrekken van onderzoek, kapitaal en talent. De vraag is daarom niet alleen hoe sterk Nederland vandaag staat, maar vooral of het zijn positie weet te behouden in een wereld waarin andere landen dezelfde kansen zien en daar steeds nadrukkelijker op inspelen.

De benchmark is aangeboden aan minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Volgens de opstellers ligt er voor Nederland nog altijd een belangrijke kans om hoogwaardige economische groei te combineren met betere en snellere toegang tot innovatieve zorg. Daarvoor is wel een structurele verbetering nodig van de route van onderzoek en ontwikkeling naar toepassing in de praktijk.