‘Minder voorschrijven antibiotica werkt echt’

Juist in de eerste lijn is volgens een artikel in de nieuwsbrief van eerstelijnsorganisatie InEen een actieve aanpak nodig om onjuist voorgeschreven antibiotica terug te dringen.

Samen met de Scandinavische landen is Nederland koploper in Europa als het gaat om het terughoudend voorschrijven van antibiotica. Dit jaar plaatste Nederland het tegengaan van antibioticaresistentie hoog op de EU-agenda om tot nauwere Europese samenwerking te komen: het kan en moet beter, ook in Nederland, zowel in de tweede als in de eerste lijn. Diagnostische centra hebben de taak huisartsen hierbij te ondersteunen, vindt Barbara Kesztyüs, arts-microbioloog bij Certe.

Agressie
Jaarlijks sterven al zo’n 25.000 mensen in Europa aan de gevolgen van antibioticaresistentie, meldde VWS in januari bij het lanceren van de publiekscampagne ‘Antibiotica zijn geen antigriep’. Radiospotjes en een website leggen uit dat antibiotica geen wondermiddelen zijn. Geen overbodige luxe, zegt Kesztyüs die zelf heeft ervaren hoe groot de druk van patiënten kan zijn: ‘Als huisarts had ik soms gewoonweg agressieve mensen tegenover me die een antibioticum eisten.’ Anderzijds legt ook het voorschrijfgedrag van de zorgverlener gewicht in de schaal. Ze vertelt dat de Finse overheid enkele jaren terug tijdelijk een rigoureus regime afkondigde voor huisartsen. Hoe meer antibiotica zij voorschrijven, hoe minder budget ze krijgen. Kesztyüs: ‘Na een paar jaar – want het duurt altijd een paar jaar – zag je daar de resistentie dalen. Minder voorschrijven werkt echt.’

Drie pijlers
Zo ver als in Finland gaan de Nederlandse plannen niet, maar de doelstellingen van het overheidsbeleid (onder meer halvering van de hoeveelheid onjuist voorgeschreven antibiotica in 2019) vragen wel een actieve aanpak. Juist in de eerste lijn, zegt Kesztyüs, die meer en meer met de problematiek te maken krijgt: mensen worden ouder, blijven langer in de eerste lijn en hebben vaker antibiotica nodig. Voor het voorkomen van antibioticaresistentie ontwikkelde Certe een integrale aanpak die steunt op drie pijlers: het voorschrijfbeleid (antibiotic stewardship), toepassen van de juiste diagnostiek (diagnostic stewardship) en infectiepreventie (hygienic stewardship). Spil is de nauwe samenwerking en kennisuitwisseling tussen diagnostisch centrum en zorgverleners.