Access to Medicine: meer geneesmiddelen toegankelijk voor arme landen

Geneesmiddelenproducenten boeken vooruitgang in het toegankelijk maken van medicijnen voor landen met lage en middeninkomens. Dat blijkt uit de nieuwe index van de Access to Medicine Foundation.

De ‘best practices’ uit de index kunnen ook voor Nederland waardevolle lessen bieden.

De vandaag gepubliceerde Access to Medicine Index 2016 laat zien dat inmiddels zeventien van de twintig grootste geneesmiddelenproducenten een ‘volwassen’ strategie hebben voor ontwikkelings-landen. Zeven bedrijven hebben sinds de vorige index uit 2014 nieuwe of uitgebreide toezeggingen gedaan over versoepeling van hun patentrechten. Er zijn nu meer hiv/aids producten met een vrijwillige licentie dan ooit. Ook het aantal landen waarin deze middelen toegankelijk zijn, is verder toegenomen. Bovendien ziet de stichting voor het eerst een steeds betere toegankelijkheid van geneesmiddelen voor hepatitis C. Om deze en andere medicijnen beschikbaar te maken, is het wel noodzakelijk dat ze in het betreffende land geregistreerd zijn. Daar kan volgens Access to Medicine nog het nodige in verbeteren.

Prijsstrategie
Twee derde van de bedrijven in de index houdt zich bezig met onderzoeksprojecten voor medicijnen waarvoor weinig commercieel potentieel is, maar die een hoge prioriteit hebben in ontwikkelingslanden. Daarnaast is gekeken naar de betaalbaarheid. De index signaleert dat er 850 producten op de markt zijn voor de 51 meest belastende ziektes, en nog 420 in ontwikkeling. Bij een derde van deze producten bestaat een prijsstrategie voor armere mensen, al voldoet die in slechts 5% van de 850 gevallen aan de criteria die de index hanteert. Zo zou vaak onvoldoende rekening worden gehouden met de draagkracht van een land.

Barometer
Volgens directeur Gerard Schouw van de Vereniging van Innovatieve Geneesmiddelen is de index een “wereldwijde barometer voor maatschappelijk verantwoord ondernemen waar niemand meer om heen kan. Zeventien van de twintig bedrijven in de index zijn lid van onze vereniging. Ik merk ook echt een gezonde ambitie onder de leden om zo goed mogelijk uit de bus te komen. Het is heel inspirerend dat deze bedrijven aantoonbaar beter worden in het ontsluiten van levensreddende geneesmiddelen voor de allerarmsten. Zij leveren zo een onmisbare bijdrage aan het realiseren van de millenniumdoelstellingen, waar ook de handtekening van Nederland onder staat. De best practices uit de index tonen aan hoe vruchtbaar de samenwerking tussen publieke en private partijen kan zijn. Daar kunnen we in ons land ook veel van leren.”

Stok achter de deur
De Access to Medicine-index verscheen tien jaar geleden voor het eerst en is een initiatief van de Nederlander Wim Leereveld. Van de aanvankelijke scepsis bij geneesmiddelenbedrijven is niets meer te merken. De tweejaarlijkse index geldt inmiddels als een belangrijke stok achter de deur voor bedrijven om vooruitgang te blijven boeken in het beschikbaar stellen van geneesmiddelen voor armere landen. Daarbij werkt de stichting niet met naming & shaming, maar scoren bedrijven punten naarmate ze het beter doen. Ook institutionele beleggers zoals Nederlandse pensioenfondsen wegen naar verluidt de lijst mee in hun investeringsbeslissingen. De Access to Medicine Foundation wordt onder meer gesteund door Microsoft-oprichter Bill Gates en is gevestigd in Haarlem.

Meer informatie

- Interview van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen met Jayasree K. Iyer
Rapport Acces to Medicine 2016