2017-06-27 Joop van Gerven

Joop van Gerven (CCMO): ‘Patiënt gaat voordelen merken’

Sinds deze maand is Joop van Gerven de nieuwe voorzitter van het CCMO, de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek. De ervaren wetenschapper waakt over de bescherming van proefpersonen binnen medisch-wetenschappelijk onderzoek.

29 jun 2017

De CCMO controleert of de 23 erkende medisch-ethische toetsingscommissies (METC’s) aan de gestelde eisen voldoen. Hierbij balanceert Van Gerven tussen de hiervoor gestelde wettelijke bepalingen en het belang om medisch-wetenschappelijk vooruitgang te boeken.

Balans wankel
En die balans is wankel. Zeker na de recente introductie van nieuwe Europese wetten. Deze moeten de kwaliteit en snelheid van het advieswerk, dat de ethische commissies produceren, aanzienlijk verhogen. ‘De ethische commissies moeten in een eerder stadium van het geneesmiddelenonderzoek betrokken worden. Dit versnelt de doorlooptijd van onderzoek. Hierdoor gaat de patiënt straks ervaren dat er kwalitatief betere middelen komen, die ook sneller voorhanden zijn’, aldus Van Gerven.

Patiënt betrekken
Want dat is zijn drijfveer: patiënten sneller toegang geven tot nieuwe, veelbelovende medicijnen. Hoewel Van Gerven nog niet exact kan aangeven op welke wijze dit vorm te geven, is het een van zijn ambities om de patiënt een zwaardere stem te geven in de ethische commissies: ‘We zoeken naar manieren om patiënten, vanuit de diverse ziektebeelden, zo vroeg mogelijk in het onderzoek aan tafel te krijgen. Het gaat om nieuwe, complexe medicijnen waar de ervaring van de patiënt zeer bruikbaar is.’

Bewust gezamenlijk
Maar de ene ethische commissie is de andere niet. In de meeste landen ligt de inhoudelijke beoordeling van geneesmiddelenonderzoek in handen van één centrale geneesmiddelenautoriteit. De ethische toetsing vindt apart plaats. In Nederland is gekozen voor een integrale beoordeling van het hele dossier door een erkende METC. De meeste METC’s zijn verbonden aan een instelling, zoals een academisch medisch centrum of een ziekenhuis. Van Gerven is content met deze structuur: ‘Vanaf het begin heeft Nederland bewust voor deze opzet gekozen. Het voordeel van onze toetsing van alle onderdelen van een protocol, inclusief de ethische, wetenschappelijke en farmaceutische aspecten, door één commissie is dat je een gebalanceerd en geïntegreerd assessment van geneesmiddel krijgt. Nieuwe regels vanuit Brussel dwingen buitenlandse instituten om de inhoudelijke en ethische afdelingen meer te laten samenwerken. Wij werkten altijd al zo.’

Deur dicht
Als Van Gerven over een aantal jaar de deur van CCMO achter zich terugtrekt, hoopt hij dat de patiënt de vruchten plukt van de nieuwe werkwijzen van de ethische commissies. ‘Dat moet medicijnen opleveren met een betere patiëntveiligheid en meer inzicht in bijwerkingen en effectiviteit van het middel. Daar doen we het ten slotte allemaal voor.’

Wie is Joop van Gerven?
Joop van Gerven (58) studeerde geneeskunde in Utrecht en promoveerde op complicaties van diabetes. Hier ontstond zijn passie voor medicijnen en dan vooral de ontwikkeling ervan. ‘Ieder middel draagt de belofte met zich mee dat de patiënt wordt geholpen met een behandeling die aanslaat’, zo verklaart hij zijn affiniteit. ‘Daarnaast vind ik het spel tussen industrie en overheid in een politiek-maatschappelijke content interessant.’ In 2011 werd hij hoogleraar en actief bij de CHDR. Deze maand werd hij, na een interim-periode, voorzitter van de CCMO.