eTOX-logo-570x388

Open innovatie: bijzondere resultaten veiligheidsproject eTOX

Patiënten, proefdieren, onderzoekers en fabrikanten profiteren van betere voorspelling van potentiële bijwerkingen. De resultaten van veiligheidsproject eTOX van het Innovative Medicines Initiative (IMI) zijn gepubliceerd in Nature Reviews Drug Discovery.

Het hart van het project eTOX (Integrating bioinformatics and chemoinformatics approaches for the development of Expert systems allowing the in silico prediction of toxicities) was een immense, gedeelde database, samengesteld op basis van informatie die door de deelnemende geneesmiddelenbedrijven is verstrekt uit hun eigen preklinische onderzoek naar geneesmiddeltoxiciteit.

Topexperts
Dit resulteerde in de database over gegevens van meer dan 8.000 toxiciteitsstudies met bijna 2.000 stoffen, waarvan ongeveer een vijfde goedgekeurde geneesmiddelen zijn. Deze gegevens zijn geanalyseerd door top experts in toxicologie, kennismanagement, bioinformatica, chemoinformatica, biostatistiek en softwareontwikkeling vanuit de industrie en de universitaire centra.

Voorspellende computermodellen
Het onderzoeksteam gebruikte de database om 200 computermodellen te bouwen die de waarschijnlijkheid aangeven dat de stoffen een interactie aangaan met moleculaire ‘targets’ of giftig zijn voor vitale organen zoals het hart of de lever. De resultaten worden zo weergegeven, dat ze eenvoudig zijn te interpreteren. De eTOX-partners gebruiken de database en instrumenten nu in hun dagelijkse werk.

Patientveiligheid
Een betere voorspelling van potentiële bijwerkingen is van essentieel belang voor de patiëntveiligheid. Daarmee kan voorkomen worden dat bijwerkingen mogelijk pas in een later stadium van de geneesmiddelontwikkeling zouden worden ontdekt, of wanneer het geneesmiddel al op de markt is. Door deze digitale instrumenten toe te passen, zijn bij de ontwikkeling van geneesmiddelen bovendien minder proefdieren nodig.

Open innovatie
Het project is een voorbeeld van open innovatie, waar verschillende publieke en private belanghebbenden hun krachten bundelen en actief samenwerken. Het onderzoek heeft bovendien de enorme waarde bevestigd van de gegevens die zijn verkregen in de registratiestudies die zijn uitgevoerd door de farmaceutische industrie, en aangetoond dat toepassing van deze gegevens een forse inspanning vereist op het gebied van extractie, standaardisatie en integratie.

Vervolg
eTOX is gestart in 2010 en is begin 2017 afgerond. Het budget bedroeg € 18.787.108. De in dit project participerende farmaceutische bedrijven, waaronder Sanofi, hebben meer dan 10 miljoen euro geïnvesteerd in dit project. Vanuit Nederland waren de VU Amsterdam en het ErasmusMC betrokken bij eTOX.
De werkzaamheden van eTOX worden voortgezet in andere projecten, waaronder TransQST (Translational quantitative systems toxicology to improve the understanding of the safety of medicines) and eTRANSAFE (Enhancing TRANslational SAFEty Assessment through Integrative Knowledge Management. Sanofi, lidbedrijf van de Vereniging Innovatieve Geneesmidelen, is bij beide vervolgtrajecten betrokken.

eTOX
TransQST
eTRANSAFE