Als een medicijn in Nederland niet beschikbaar is, en in een land als Duitsland wel, ontstaat een schrijnende situatie. Een patiënt in Maastricht heeft dan niet dezelfde kansen op herstel als een patiënt die twintig kilometer verderop woont, in bijvoorbeeld Aken. Dat is onacceptabel.

Economie en samenleving

Het niet-beschikbaar zijn van medicijnen heeft allerlei nadelen. Ten eerste natuurlijk voor de gezondheid, kwaliteit van leven en soms zelfs overlevingskans van de patiënt zelf. Maar ook voor de economie en samenleving heeft dit ingrijpende gevolgen. Het zorgt voor een onnodig hoog ziekteverzuim en verlies van arbeidsproductiviteit.

Ernstige aandoeningen

Medicijnen die ‘in de pijplijn’ blijven hangen, zijn vaak gericht op ernstige aandoeningen met veel impact. Denk aan kanker, migraine of spierziekten. Totaalcijfers van alle ziektes zijn er (nog) niet, maar een ziekte als migraine kost Nederland jaarlijks enkele miljarden euro’s, berekende SEO in 2021. Voor deze ziekte keurde de EMA in 2018 en 2019 enkele CGRP-remmers goed, die voor veel patiënten een enorme stap voorwaarts betekenen. Helaas worden deze medicijnen in Nederland enkele jaren ná EMA-registratie nog steeds niet vergoed.

Stapeleffect

Van belang is ook dat er een stapeleffect van vertragingen is. Ten eerste komen nieuwe medicijnen in Europa gemiddeld maanden later beschikbaar dan in de Verenigde Staten, omdat de Amerikaanse medicijnwaakhond FDA doorgaans eerder een registratie afgeeft dan de Europese EMA. Ten tweede is Nederland traag met het vergoeden, vergeleken met andere Europese landen. En ten derde duurt het in Nederland vaak enkele jaren voordat goedgekeurde, vergoede nieuwe medicijnen daadwerkelijk door artsen worden voorgeschreven. Intussen wacht de patiënt onnodig lang.

Medicijnen tegen kanker

Hoogleraar Carin Uyl-de Groot berekende in 2020 dat nieuwe kankermedicijnen in de Verenigde Staten bijna tweehonderd dagen eerder worden geregistreerd dan in Europa. De Amerikaanse medicijnautoriteit FDA doet er namelijk 181 dagen over, terwijl het de Europese EMA gemiddeld 378 dagen kost.
Ook ná de EMA-registratie zijn er opvallende verschillen tussen de Europese landen onderling, berekende Uyl. In Duitsland duurt het dan gemiddeld 17 dagen voordat het medicijn beschikbaar is voor de patiënt. In Nederland is dat 128 dagen. Daarmee staan we op de negende plaats in Europa.