Pijler 1: Onderzoek en ontwikkeling van nieuwe vaccins, diagnoses en behandelingen voor COVID-19

Geneesmiddelenbedrijven, wetenschappers, ziekenhuizen en overheden werken wereldwijd samen aan onderzoek en ontwikkeling van nieuwe vaccins, diagnoses en behandelingen voor COVID-19.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO (update 6 januari 2021) zijn er op dit moment wereldwijd 235 kandidaat-vaccins tegen COVID-19 in ontwikkeling. 63 van deze kandidaat-vaccins worden in klinisch onderzoek al getest op mensen.

Op 21 december gaf de Europese Commissie goedkeuring voor (voorwaardelijke) markttoelating van het eerste vaccin in Europa: het mRNA-vaccin van Pfizer/BioNTech. Afgelopen week gaf het Europese Medicijnagentschap EMA ook een positief advies af voor het mRNA-vaccin van Moderna.

In totaal 21 van de 235 kandidaat-vaccins bevinden zich nu in de klinische fase 3. In fase 3-onderzoek worden kandidaat-geneesmiddelen op grootschalige wijze getest. Hierbij zijn duizenden patiënten betrokken, in ziekenhuizen over de hele wereld. In de derde fase verzamelen onderzoekers statistische gegevens over de veiligheid en werkzaamheid van het kandidaat-medicijn. Hierdoor kunnen uitspraken worden gedaan over de effectiviteit en veiligheid.

Bij enkele van de 63 kandidaat-vaccins in de klinische fase zijn leden van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen betrokken, zoals Pfizer, AstraZeneca, Janssen, Sanofi Pasteur en GSK. Virusremmer remdesivir van geneesmiddelenbedrijf Gilead werd vorig jaar als eerste medicijn tegen COVID-19, onder voorwaarden goedgekeurd door de Europese Commissie.

  • AbbVie

    • Als internationaal biofarmaceutisch bedrijf is AbbVie betrokken bij diverse initiatieven die een positieve bijdrage leveren aan het te lijf gaan van deze crisis. Ga voor meer informatie over de onderzoeksinspanningen van Abbvie naar de website van het hoofdkantoor. 

  • Amgen

    • Amgen werkt samen met Adaptive Biotechnologies Corp. aan een afweermechanisme tegen COVID-19 door gebruik te maken van antilichamen die het virus kunnen neutraliseren. Deze antilichamen beschermen gezonde cellen tegen het virus en dragen zorg dat het zich niet verder verspreidt in het lichaam. Ze kunnen ingezet worden voor patiënten, maar ook preventief voor zorgprofessionals. Bekijk hier de video waarin Ray Deshaies, senior vice-president Global Research uitleg geeft.
      Daarnaast onderzoekt deCode, de dochteronderneming van Amgen in IJsland, de ziekte op genetisch niveau om beter te begrijpen hoe het virus zich verspreidt en muteert. In deze infographic laat Amgen zien op wat voor manieren het bedrijf zich inzet tegen COVID-19.

  • AstraZeneca

    • AstraZeneca ontwikkelt samen met Oxford University een vaccin. De eerste testresultaten van het COVID-19-vaccin AZD1222 laten sterke reacties zien van antilichamen en T-cellen, blijkt uit een publicatie van The Lancet over de fase I/II-studie. Het kandidaat-vaccin wordt nu verder onderzocht in een fase 3-studie. Het vaccin is nog in ontwikkeling, maar vooruitlopend op de uiteindelijke resultaten heeft Nederland, samen met drie andere Europese landen, een deal gesloten voor in totaal 300 miljoen doses.

  • Bayer

    • Bayer investeert in onderzoek en ontwikkeling van de zogenoemde COVID-19 Therapeutics Accelerator samen met de Bill & Melinda Gates Foundation, Wellcome en Mastercard. Daarnaast deelt ze kennis met het Europese Innovation Medicine Initiative (IMI).

  • Biogen

    • Samen met het Broad Institute of MIT en Harvard, en Partners HealthCare, heeft Biogen een consortium opgericht dat een COVID-19 biobank bouwt en deelt. De biobank helpt wetenschappers bij het bestuderen van een grote verzameling van niet-geïdentificeerde biologische en medische gegevens, met als doel de kennis te bevorderen en te zoeken naar mogelijke vaccins en behandelingen.

  • Boehringer Ingelheim

    • Boehringer Ingelheim ondersteunt de ontwikkeling van behandelingen tegen COVID-19. Daarbij werkt het bedrijf samen met het Duitse Centrum voor Infectieus Onderzoek (DZIF) en neemt het deel aan een fast-track oproep van het Innovative Medicines Initiative (IMI) van de Europese Unie voor de ontwikkeling van behandelingen en diagnostische instrumenten voor COVID-19. Het wereldwijde onderzoeksteam van screent de moleculenbestand met meer dan een miljoen compounds om nieuwe, kleine moleculen met activiteit tegen het virus te identificeren. Hetzelfde geldt voor reeds bestaande compounds met kleine moleculen uit een eerder uitgevoerd antiviraal onderzoek van Boehringer Ingelheim.
      Daarnaast neemt Boehringer Ingelheim deel aan een publiek-privaat consortium - Precision Medicine for more Oxygen – dat risicofactoren onderzoekt voor het ontstaan van longschade en chronische klachten na COVID-19. Het onderzoek wordt mede mogelijk gemaakt door Topsector Life Sciences & Health.
      Boehringer Ingelheim heeft zich aangesloten bij de #COVID19 Therapeutics Accelerator van de Bill & Melinda Gates Foundation.

  • Bristol Myers Squibb

    • Bristol Myers Squibb werkt samen met onderzoekers, de biotechgemeenschap en de bredere life sciences industrie aan manieren om therapieën voor COVID-19 kunnen versnellen. Daarbij zijn onder andere 1.000 verbindingen geïdentificeerd in de stoffenbibliotheek die ter beschikking is gesteld voor het screenen op mogelijke behandelingen voor COVID-19.
      Bristol Myers Squibb evalueert bepaalde geneesmiddelen in de portefeuille die kunnen worden opgenomen in kortlopende klinische studies met een focus op middelen die een impact kunnen hebben op de inflammatoire immuunrespons in verband met COVID-19. het bedrijf participeert in meerdere publiek-private samenwerkingen zoals de COVID-19 Therapeutics Accelator.

  • CSL

    • CSL Behring werkt onder andere samen met Takeda om een potentiële plasma-afgeleide therapie te ontwikkelen voor de behandeling van COVID-19. Daarnaanst deelt CSL technische expertise en een donatie aan de Universiteit van Queensland voor een preklinisch ontwikkelingsprogramma voor een vaccin.
  • Eli Lilly

    • Eli Lilly heeft bekend gemaakt dat haar fase III studie naar haar monoklonale antilichamen voor de behandelingen van patiënten met COVID-19 bijna is afgerond. Uit de meest recente data blijkt dat het middel waarschijnlijk niet werkt bij patiënten die behandeling in een ziekenhuis nodig hebben. Mogelijk werkt het middel wel bij patiënten in een eerder stadium..

  • Gilead

    • Virusremmer remdesivir van geneesmiddelenbedrijf Gilead is, als eerste medicijn tegen COVID-19, onder voorwaarden goedgekeurd door de Europese Commissie. Dit betekent dat het medicijn binnen de Europese Unie voorgeschreven mag worden aan coronapatiënten die met een longontsteking in het ziekenhuis liggen en extra zuurstof nodig hebben. De registratie is in eerste instantie geldig voor één jaar en kan worden omgezet in een onvoorwaardelijke marktregistratie na aanlevering en toetsing van aanvullende data.

  • GSK

    • GSK werkt aan meerdere kandidaat-vaccins, maar staat in de samenwerking met Medicago het verst. De twee geneesmiddelenbedrijven kondigden in een persbericht aan dat hun kandidaat-vaccin klaar is om fase 3 van de ontwikkeling in te gaan. De resultaten van deze fase worden verwacht voor het einde van het jaar. GSK werkt verder onder meer samen met Sanofi Pasteur en Clover Biopharmaceuticals aan de ontwikkeling van andere kandidaat-vaccins.

  • Janssen Vaccines

    • Janssen Vaccines, onderdeel van Johnson & Johnson, werkt aan de ontwikkeling van een vaccin voor COVID-19. De vestiging van Janssen in Leiden speelt daarbij een centrale rol. In september is het bedrijf gestart met een wereldwijde fase 3-studie met het COVID-19 kandidaat-vaccin van Janssen. Aan de studie (ENSEMBLE) nemen 60.000 vrijwilligers uit drie continenten deel.
      Moederbedrijf Johnson & Johnson heeft samen met het Amerikaanse ministerie van Volksgezond ruim $ 1 miljard geïnvesteerd in dit onderzoek. Daarnaast werkt Johnson & Johnson samen met het Rega-Instituut voor Medisch Onderzoek, Universiteit van Leuven (België), aan het identificeren van bestaande of nieuwe verbindingen met antivirale activiteit tegen COVID-19 die kunnen helpen bij de behandeling van de huidige uitbraak.

  • Menarini Group

    • Menarini Group heeft met Credo Diagnostics Biomedical een test ontwikkeld voor de diagnose van SARS-CoV-2 en andere luchtwegaandoeningen. De uitslag van de test volgt in 20 minuten.

  • MSD

    • MSD heeft zich sinds de uitbraak van de COVID-19-pandemie volledig ingezet voor de ontwikkeling van een effectieve reactie daarop. Klik hier voor een overzicht van de inspanning van het bedrijf.
  • Novartis

    • In het licht van de wereldwijde crisis heeft Novartis snel R&D-capaciteit, geneesmiddelen, expertise in klinische proeven en filantropische hulp gemobiliseerd om de pandemie aan te pakken. Klik hier voor een totaaloverzicht van alle inspanningen op het gebied van onderzoek en ontwikkeling van geneesmiddelen en vaccins voor corona.

  • Pfizer

    • De Europese Commissie heeft op 21 december goedkeuring gegeven voor (voorwaardelijke) markttoelating van het mRNA-vaccin van Pfizer/BioNTech, na een positieve beoordeling van de EMA eerder die dag. Het vaccin was al goedgekeurd door de Britse en de Amerikaanse medicijnagentschappen.
      Pfizer heeft een vijfpuntenplan uitgebracht waarin de biofarmaceutische sector wordt opgeroepen zich te verbinden tot een samenwerking om COVID-19 te bestrijden. Als onderdeel van het vijfpuntenplan om COVID-19 te bestrijden heeft Pfizer veiligheidsgegevens gedeeld over de combinatie azitromycine-hydroxychloroquine. Azitromycine is een geneesmiddel dat door Pfizer ontwikkeld is.

  • Roche

    • Roche werkt proactief samen met alle partijen om hen te ondersteunen in de strijd tegen corona en te komen met oplossingen voor de langere termijn. Daarbij richt ze zich op de vraag naar testmaterialen en andere zorgproducten. Daarnaast doet het bedrijf onderzoek naar de behandelopties voor de longontsteking van coronapatiënten.
  • Sanofi

    • Sanofi werkt samen met de Biomedical Advanced Research and Development Authority (BARDA) aan een nieuw COVID-19-vaccin. Het bedrijf bouwt voort op de eerdere ontwikkeling van een kandidaat SARS-vaccin met behulp van Sanofi's recombinant-DNA-technologie. Daarnaast deelt Sanofi zijn ervaring en expertise op het gebied van R&D met CEPI om vaccinoplossingen te bevorderen.
  • Takeda

    • Takeda werkt samen met andere toonaangevende plasma-ondernemingen aan de ontwikkeling van een hyperimmuun globuline in de wereldwijde strijd tegen COVID-19.
      Daarnaast werkt Takeda samen met overheidsinstanties en andere farmaceutische bedrijven binnen het Innovative Medicines Initiative (IMI) in Europa aan de ontwikkeling van diagnostiek voor COVID-19 en remmers om toekomstige uitbraken te helpen voorkomen.