Pijler 1: Onderzoek en ontwikkeling van nieuwe vaccins, diagnoses en behandelingen voor COVID-19

Vaccins of geneesmiddelen tegen COVID-19 zijn er helaas nog niet. Wel zijn er diverse vaccins, testen en geneesmiddelen in ontwikkeling. Geneesmiddelenbedrijven en wetenschappers werken daar met man en macht aan en geven niet op tot ze een oplossing hebben gevonden.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO (update 13 juli 2020) zijn er op dit moment wereldwijd 160 kandidaat-vaccins tegen COVID-19 in ontwikkeling. 23 van deze kandidaat-vaccins worden al in klinisch onderzoek aan kleine patiëntgroepen toegediend.

Ook enkele bestaande medicijnen worden in klinische studies getest op de werking en effectiviteit tegen COVID-19, maar er zijn nog veel onzekerheden over de behandeling van dit nieuwe virus. Bekijk hier enkele van de vele voorbeelden van hoe geneesmiddelenbedrijven zich inzetten op het gebied van opsporing, preventie en behandeling van de COVID-19-uitbraak.

  • AbbVie

    • AbbVie werkt wereldwijd met gezondheidsautoriteiten samen om de werkzaamheid van HIV-medicijnen vast te stellen bij de behandeling van COVID-19. AbbVie coördineert klinische studies en fundamenteel onderzoek naar lopinavir/ritonavir, in nauwe samenwerking met de EMA en de FDA, Centers for Disease Control and Prevention, National Institutes of Health en Biomedical Advanced Research and Development Authority.
      5 juni kondigde Abbvie een samenwerking aan met de Universiteit Utrecht, de Erasmus Universiteit en het Rotterdamse bedrijf Harbour BioMed gericht op de ontwikkeling van monoklonale antilichaamtherapie ter voorkoming en behandeling van COVID-19. 

  • Amgen

    • Amgen probeert in samenwerking met Adaptive Biotechnologies Corp. een afweermechanisme te vinden tegen COVID-19 door gebruik te maken van antilichamen die het virus kunnen neutraliseren. Deze antilichamen beschermen gezonde cellen tegen het virus en dragen zorg dat het zich niet verder verspreidt in het lichaam. Ze kunnen ingezet worden voor patiënten, maar ook preventief voor zorgprofessionals. Bekijk hier de video waarin Ray Deshaies, senior vice-president Global Research uitleg geeft. In deze infographic laat Amgen zien op wat voor manieren het bedrijf zich inzet tegen COVID-19.

  • AstraZeneca

    • AstraZeneca onderzoekt de mogelijkheden om een kankermedicijn in te zetten bij behandeling van COVID-19. Het Nederlandse AcertaPharma, onderdeel van AstraZeneca, heeft een geneesmiddel (met werkzame stof acalabrutinib) ontwikkeld voor een bepaalde type leukemie. Maar mogelijk werkt het ook bij patiënten die ernstig ziek zijn door het coronavirus, door de overmatige immuunrespons te temperen. AstraZeneca is een klinische studie gestart om de werking en veiligheid te testen van dit midden voor ernstig zieke coronapatiënten, met als ultieme doel het verminderen van de noodzaak tot beademing en het redden van levens.
      AstraZeneca werkt samen met de onderzoekers van de Oxford Vaccine Group en het Jenner Institute aan een vaccin. Ze zijn inmiddels begonnen met het rekruteren van ruim 10.000 proefpersonen in het Verenigd Koninkrijk om te testen of het vaccin werkt.
      AstraZeneca heeft afspraken gemaakt met de Inclusieve Vaccine Alliantie (IVA) over de levering van in totaal 300 tot 400 miljoen doses van het mogelijke COVID-19-vaccin van de Oxford Universiteit. De eerste leveringen worden verwacht voor het einde van dit jaar.

  • Bayer

    • Bayer investeert in onderzoek en ontwikkeling van de zogenoemde COVID-19 Therapeutics Accelerator samen met de Bill & Melinda Gates Foundation, Wellcome en Mastercard. Daarnaast deelt ze kennis met het Europese Innovation Medicine Initiative (IMI).

  • Biogen

    • Samen met het Broad Institute of MIT en Harvard, en Partners HealthCare, heeft Biogen een consortium opgericht dat een COVID-19 biobank bouwt en deelt. De biobank helpt wetenschappers bij het bestuderen van een grote verzameling van niet-geïdentificeerde biologische en medische gegevens, met als doel de kennis te bevorderen en te zoeken naar mogelijke vaccins en behandelingen.

  • Boehringer Ingelheim

    • Boehringer Ingelheim heeft zich aangesloten bij IMI om de ontwikkeling van therapieën en diagnostische instrumenten voor COVID-19 te versnellen. Boehringer Ingelheim werkt verder aan de ontwikkeling van neutraliserende antilichamen tegen het SARS-CoV-2 spike eiwit. Daarnaast onderzoekt het bedrijf bestaande pijplijn- en in-market-verbindingen en verbindingen van voormalige HIV- en HCV-onderzoeksactiviteiten. Boehringer Ingelheim voert tevens een screening uit van haar volledige moleculenbibliotheek met als doel het identificeren van nieuwe kleine moleculen met activiteit tegen het virus.
      Boehringer Ingelheim heeft zich aangesloten bij de #COVID19 Therapeutics Accelerator van de Bill & Melinda Gates Foundation. De bijdrage van het bedrijf bestaat uit het aanleveren van zogenaamde virusneutraliserende compounds.

  • Bristol Myers Squibb

    • Bristol Myers Squibb werkt samen met onderzoekers, de biotechgemeenschap en de bredere life sciences industrie aan manieren om therapieën voor COVID-19 kunnen versnellen. Daarbij zijn onder andere 1.000 verbindingen geïdentificeerd in de stoffenbibliotheek die ter beschikking is gesteld voor het screenen op mogelijke behandelingen voor COVID-19.
      Bristol Myers Squibb evalueert bepaalde geneesmiddelen in de portefeuille die kunnen worden opgenomen in kortlopende klinische studies met een focus op middelen die een impact kunnen hebben op de inflammatoire immuunrespons in verband met COVID-19. het bedrijf participeert in meerdere publiek-private samenwerkingen zoals de COVID-19 Therapeutics Accelator.

  • CSL

    • CSL Behring werkt onder andere samen met Takeda om een potentiële plasma-afgeleide therapie te ontwikkelen voor de behandeling van COVID-19. Daarnaanst deelt CSL technische expertise en een donatie aan de Universiteit van Queensland voor een preklinisch ontwikkelingsprogramma voor een vaccin.
  • Eli Lilly

    • Eli Lilly is in de VS een studie gestart samen met het Nationaal Instituut voor Allergie en Infectieziekten (NIAID) naar de werkzaamheid en veiligheid van het middel baricitinib als potentiële behandeling voor gehospitaliseerde patiënten die gediagnosticeerd zijn met COVID-19. Het middel is goedgekeurd in meer dan 65 landen als een behandeling voor volwassenen met matig tot ernstig actieve reumatische artritis. Daarnaast start ze een fase II-studie naar de werking van LY3127804, een onderzoeksselectieve2monoklonaal antilichaam tegen Angiopoietine 2. Bekijk hier het interview met Lilly-CEO Dave Ricks met Fox news over de initiatieven die het bedrijf heeft genomen ter bestrijding van de coronacrisis.

  • Gilead

    • Virusremmer remdesivir van geneesmiddelenbedrijf Gilead is, als eerste medicijn tegen COVID-19, onder voorwaarden goedgekeurd door de Europese Commissie. Dit betekent dat het medicijn binnen de Europese Unie voorgeschreven mag worden aan coronapatiënten die met een longontsteking in het ziekenhuis liggen en extra zuurstof nodig hebben. De registratie is in eerste instantie geldig voor één jaar en kan worden omgezet in een onvoorwaardelijke marktregistratie na aanlevering en toetsing aanvullende data.
      Gilead begint in augustus een studie om haar coronageneesmiddel via de luchtwegen toe te dienen. Daarmee zou het middel aan een bredere groep patiënten kunnen worden toegediend. Op dit moment wordt de behandeling nog intraveneus toegediend. Het bedrijf heeft gezegd aan het einde van het jaar 2 miljoen behandelingen gereed te hebben, dat zou genoeg moeten zijn voor 400.000 patiënten.
      Daarnaast werkt Gilead mee aan bestaand onderzoek van derden onder leiding van autoriteiten in China, de VS en Frankrijk. Nederland volgt de aanbevelingen die het Europees Geneesmiddelenagentschap EMA op 3 april heeft gedaan om remdesivir toe te staan voor gebruik als noodmedicatie voor ernstig zieke patiënten met COVID-19.

  • GSK

    • GSK en de Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI) werken samen een de ontwikkeling van een vaccin voor het nieuwe coronavirus. GSK stelt zijn adjuvante technologie ter beschikking om de snelle ontwikkeling van kandidaat-vaccins te ondersteunen. Daarbij werkt het bedrijf samen met de Universiteit van Queensland, Australië. GSK kondigde tevens een samenwerking aan met het Chinese biotechbedrijf Clover Biopharmas. GSK zal Clover voorzien van haar eigen adjuvante verbindingen; deze verbeteren de effectiviteit van vaccins.

      GSK en Sanofi hebben aangekondigd hun krachten te bundelen om samen te werken aan de ontwikkeling van een adjuvant, waarbij de innovatieve technologie van beide organisaties gebundeld wordt. Het gebruik van adjuvanten is belangrijk omdat hiermee meer vaccinsdoses geproduceerd kunnen worden, zodat meer mensen beschermd kunnen worden.
      Ein mei kondigde GSK het voornemen aan om in 2021 1 miljard doses adjuvans te produceren ter ondersteuning van meerdere COVID-19 vaccin-samenwerkingsverbanden.

  • Janssen Vaccines

      • Janssen Vaccines, onderdeel van Johnson & Johnson, werkt aan de ontwikkeling van een vaccin voor COVID-19. De vestiging van Janssen in Leiden speelt daarbij een centrale rol. Het bedrijf verwacht halverwege juli te starten met klinisch onderzoek van het vaccin. De eerste studie zal een gecombineerde fase I en IIa studie zijn. De studies worden uitgevoerd in de VS en België.
        Moederbedrijf Johnson & Johnson heeft samen met het Amerikaanse ministerie van Volksgezond ruim $ 1 miljard geïnvesteerd in dit onderzoek. Daarnaast werkt Johnson & Johnson samen met het Rega-Instituut voor Medisch Onderzoek, Universiteit van Leuven (België), aan het identificeren van bestaande of nieuwe verbindingen met antivirale activiteit tegen COVID-19 die kunnen helpen bij de behandeling van de huidige uitbraak.

     

  • Menarini Group

    • Menarini Group heeft met Credo Diagnostics Biomedical een test ontwikkeld voor de diagnose van SARS-CoV-2 en andere luchtwegaandoeningen. De uitslag van de test volgt in 20 minuten.

  • MSD

    • MSD ontwikkelt samen met twee bedrijven twee vaccins en een antiviraal middel. Hiervoor ontvangt het bedrijf financiering van het Amerikaanse Biomedical Advanced Research and Development Authority (BARDA). MSD heeft bekend gemaakt een Oostenrijks biotechbedrijf over te nemen, dat werkt aan een vaccin. Beide vaccins zitten nog in de preklinische fase en worden naar verwachting later dit jaar getest op mensen. Het antivirale middel wordt onderzocht in een fase I studie. .
  • Novartis

    • Novartis heeft een aantal gezamenlijke onderzoeksinspanningen bekendgemaakt, zoals deelname aan de COVID-19 Therapeutics Accelerator, gecoördineerd door de Bill & Melinda Gates Foundation, Wellcome, en Mastercard, en een partnerschap met het Innovative Medicines Initiative (IMI). Novartis stelt verschillende verbindingen uit zijn bibliotheken beschikbaar die geschikt worden geacht voor in-vitro-antivirale tests. Novartis start een Fase III klinische studie in samenwerking met Incyte om het gebruik van ruxolitinib te onderzoeken voor de behandeling van ernstig zieke patiënten met COVID-19. Ook start het een compassionate use-programma.
      Via AveXis gaat Novartis een vaccin produceren van het Massachusetts Eye and Ear and Massachusetts General Hospital’s AAVCOVID program tegen het coronavirus voor klinisch onderzoek. Volgens het persbericht wordt dit kosteloos gedaan.

  • Pfizer

    • Pfizer heeft een voorlopige test afgerond van bepaalde antivirale verbindingen die eerder in ontwikkeling waren en die de replicatie van coronavirussen remden, vergelijkbaar met degene die COVID-19 in gekweekte cellen veroorzaakt. Pfizer werkt samen met een derde partij om deze verbindingen volgens een versnelde tijdlijn te screenen.
      Daarnaast werkt Pfizer samen met het Duitse BioNTech aan de ontwikkeling en distributie van een potentieel mRNA coronavirus vaccin dat gericht is op het voorkomen van COVID-19 besmetting. Inmiddels is er toestemming van de Duitse autoriteiten voor een klinisch onderzoek. De Europese Investeringsbank (EIB) gaat BioNTech een schuldfinanciering geven van €100 miljoen om vier kandidaatvaccins te ontwikkelen, zodat ze sneller ingezet kunnen worden als ze effectief blijken. BioNTech werkt samen met Pfizer om de vier vaccins te onderzoeken. 
      Pfizer heeft een vijfpuntenplan uitgebracht waarin de biofarmaceutische sector wordt opgeroepen zich te verbinden tot een samenwerking om COVID-19 te bestrijden. Als onderdeel van het vijfpuntenplan om COVID-19 te bestrijden heeft Pfizer veiligheidsgegevens gedeeld over de combinatie azitromycine-hydroxychloroquine. Azitromycine is een geneesmiddel dat door Pfizer ontwikkeld is.

  • Roche

    • Roche kreeg op 5 maart goedkeuring van de Chinese medicijnautoriteiten voor het middel Actemra voor de behandeling van Covid-19-patiënten met longcomplicaties. Roche heeft ter waarde van 2 miljoen dollar aan Actemra aan China geschonken om het land te helpen bij de COVID-19-uitbraak. Het medicijn is sinds 2010 in Europa op de markt voor de behandeling van verschillende soorten artritis.
      In de Verenigde Staten heeft de FDA spoedtoestemming (Emergency Use Authorization) gegeven aan Roche voor een test waarmee meer patiënten sneller kunnen worden getest op de aanwezigheid van het coronavirus.
  • Sanofi

    • Sanofi werkt samen met de Biomedical Advanced Research and Development Authority (BARDA) aan een nieuw COVID-19-vaccin. Het bedrijf bouwt voort op de eerdere ontwikkeling van een kandidaat SARS-vaccin met behulp van Sanofi's recombinant-DNA-technologie. Daarnaast deelt Sanofi zijn ervaring en expertise op het gebied van R&D met CEPI om vaccinoplossingen te bevorderen. Sanofi kan miljoenen doses hydroxychloroquine leveren aan patiënten met de ziekte die wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus, indien het oude malariamedicijn succesvol blijkt te zijn in klinische proeven. Dat meldt persbureau Reuters.
  • Takeda

    • Takeda werkt aan de ontwikkeling van een medicijn voor de behandeling van patiënten die besmet zijn met het nieuwe coronavirus. Het experimentele medicijn is gebaseerd op antilichamen van herstelde coronapatiënten. Het bedrijf verwacht op korte termijn goedkeuring voor de start van klinische onderzoek. De therapie is nog niet getest op mensen.

      Daarnaast werkt Takeda samen met overheidsinstanties en andere farmaceutische bedrijven binnen het Innovative Medicines Initiative (IMI) in Europa aan de ontwikkeling van diagnostiek voor COVID-19 en remmers om toekomstige uitbraken te helpen voorkomen.