Chinese opmars laat zien hoe samenhangend beleid geneesmiddeleninnovatie effectief kan versnellen

Beleidskeuzes als motor van versnelling

De Chinese opmars is het resultaat van bewuste en consistente beleidskeuzes. De Chinese overheid heeft geneesmiddeleninnovatie expliciet aangewezen als strategische prioriteit, en heeft het beleid, het toezicht en de financiering daarop afgestemd. Dat vertaalt zich in gerichte steun voor fundamenteel onderzoek, versnelde beoordelingsroutes voor geneesmiddelen die inspelen op onvervulde medische behoeften en een regulatoire praktijk die voorspelbaarheid en tempo combineert.

In een recent rapport stelt sectoreconoom Diederik Stadig van ING dat deze samenhang inmiddels leidt tot een structurele verschuiving in het mondiale innovatielandschap. Stadig constateert: ‘China heeft zich in hoog tempo ontwikkeld tot een toonaangevende hub voor innovatieve geneesmiddelen, heeft Europa ingehaald en zet het continent onder druk om zijn relevantie in biofarmaceutische innovatie te behouden’. Volgens Stadig is deze ontwikkeling niet louter het gevolg van marktomvang, maar van doelgerichte beleidskeuzes die innovatie, klinische ontwikkeling en markttoegang met elkaar verbinden.

Van generiek naar grensverleggend

China’s huidige innovatiekracht bouwt voort op een ontwikkeling die in een eerder stadium is ingezet. Het land is ooit begonnen als producent van generieke geneesmiddelen en actieve farmaceutische ingrediënten en ontwikkelde daarna grootschalige capaciteit voor  productie en klinisch onderzoek voor buitenlandse partijen. Tegenwoordig benut China die infrastructuur voor innovatieve geneesmiddelen van Chinese makelij. Die zijn inmiddels steeds vaker ook internationaal inzetbaar.

Dat is een gevolg van vergaande hervormingen bij de Chinese geneesmiddelentoezichthouder, in het Engels de National Medical Products Administration (NMPA), die haar beoordelingskader heeft afgestemd op die van andere grote toezichthouders zoals het Europese Medicijnagentschap (EMA) en de Amerikaanse Food & Drug Administration (FDA). Daardoor voldoen Chinese innovaties steeds vaker aan internationale eisen voor klinisch bewijs, kwaliteit en veiligheid.

Dat vertaalt zich in concrete uitkomsten. In het datarapport The Pharmaceutical Industry in Figures – Key Data 2025 laat EFPIA zien dat in China inmiddels steeds meer innovatieve geneesmiddelen met een nieuwe werkzame stof ontwikkelt die vervolgens wereldwijd op de markt komen. Europa is daarmee teruggezakt naar de derde plaats als bron van nieuwe geneesmiddelen.

Markttoegang geïntegreerd in innovatiebeleid

Een cruciaal element van de Chinese aanpak is de rol van markttoegang. China benadert prijs- en vergoedingsbeleid niet als een sluitstuk, maar als een actief instrument om innovatie mogelijk te maken. Nieuwe mechanismen, zoals vertrouwelijke prijsafspraken en prijsdifferentiatie tussen publieke en private zorgsegmenten, verkleinen de invloed van internationale referentieprijzen en maken het aantrekkelijker om innovatieve geneesmiddelen vroegtijdig in China te introduceren.

In een recente analyse beschrijft Neil Grubert, internationaal gewaardeerd markettoegang -specialist, hoe de Chinese overheid ook na 2026 vol inzet op een versnelde wereldwijde expansie van innovatieve geneesmiddelen, met actieve steun van overheidsinstanties. Hij wijst daarbij op de sterke stijging van het aantal goedgekeurde innovatieve middelen – van 21 in 2021 naar 76 in 2025 – en op de bewuste keuze om extra capaciteit vrij te maken voor de versnelde beoordeling van behandelingen voor onvervulde medische behoeften, met name geneesmiddelen met nieuwe werkingsmechanismen. Tegelijkertijd verschuift volgens Grubert de focus van concurreren op prijs naar concurreren op klinische waarde, ondersteund door vertrouwelijke prijsmechanismen en een duale prijsstructuur via de China Drug Registry.

Internationale doorwerking en samenwerking

Deze beleidskeuzes hebben een duidelijke internationale doorwerking. Chinese biotechbedrijven sluiten in toenemende mate samenwerkingen en licentieovereenkomsten met internationale farmaceutische ondernemingen. Daarbij gaat het steeds vaker om hoogwaardige innovaties in onder meer oncologie, auto-immuunziekten en metabole aandoeningen. China positioneert geneesmiddeleninnovatie daarmee niet alleen als binnenlandse prioriteit, maar ook als strategische factor in internationale samenwerking en economische ontwikkeling.

Europa gericht op beperken onzekerheden

Europa beschikt over sterke kennisinstellingen en hoogwaardig onderzoek, maar hanteert een andere benadering in de waardering en implementatie van innovaties. Die is sterk gericht op zorgvuldigheid, uniforme beoordeling en het vooraf beperken van onzekerheden. EFPIA wijst erop dat deze benadering gepaard gaat met versnipperde regelgeving en uiteenlopende eisen voor klinisch bewijs, wat invloed heeft op doorlooptijd en voorspelbaarheid.

Voor Nederland geldt een vergelijkbaar spanningsveld. De wetenschappelijke basis is sterk en waarden zoals solidariteit, betaalbaarheid en gelijke toegang staan centraal. De verschillen met China komen niet zozeer voort uit andere ambities of kwaliteit, maar uit de manier waarop tempo, risico’s en onzekerheden in het systeem zijn georganiseerd en gemitigeerd. Waar China innovatiebeleid expliciet benadert vanuit een visie op kansen – zowel medisch‑wetenschappelijk als economisch – is de Europese benadering sterker gericht op het vooraf beperken van financiële en klinische risico’s. Het mitigeren van onzekerheden staat daarbij centraal. Dat leidt tot versnippering in regelgeving en langere doorlooptijden, wat de voorspelbaarheid en het tempo van innovatie beïnvloedt.

Ook in Nederland zien we dit spanningsveld terug: sterke wetenschap en publieke waarden aan de ene kant, maar een beleidsinrichting waarin het beheersen van risico’s zwaarder weegt dan het actief benutten van innovatie‑ en groeikansen.

Doorwerking naar patiënt, zorg en economie

De verschillen blijven niet beperkt tot innovatie-indicatoren. Ze raken patiënten, voor wie tijdige toegang tot nieuwe behandelingen van groot belang is. Ze beïnvloeden het zorgstelsel, waar innovatieve geneesmiddelen kunnen bijdragen aan doelmatigheid en verlichting van de arbeidsdruk. En ze bepalen mede het economisch verdienvermogen, doordat investeringen in onderzoek, productie en talent zich richten op regio’s waar innovatie sneller en voorspelbaarder tot wasdom komt.

Deze ontwikkelingen raken daarmee ook aan een bredere geopolitieke context. In het regeerakkoord is vastgelegd dat geopolitiek besef moet doorklinken in alle beleidsterreinen. De mondiale verschuiving in geneesmiddeleninnovatie laat zien dat dit geen abstract uitgangspunt is, maar een concrete opgave: wie innovatiebeleid te eenzijdig benadert vanuit risicobeperking, verliest niet alleen tempo, maar ook strategische positie.

Dat vraagt van beleidsmakend Nederland om innovatie in geneesmiddelen niet uitsluitend te bezien als kostenpost of risico, maar als strategische investering in gezondheid, economische weerbaarheid en internationale relevantie.

Bronnen:

• EFPIA – The Pharmaceutical Industry in Figures – Key Data 2025
• ING – Europe loses ground as China becomes powerhouse of innovation
• Sciwind Biosciences diabetes drug approved in China
• AstraZeneca sets out $15 billion China investment during Starmer visit
• China’s CSPC Pharmaceutical inks deal with AstraZeneca on weight-loss therapy
• Merck signs deal with Jiangsu Hengrui worth up to $2 billion
• US pharma bets big on China, snapping up potential blockbuster drugs
• China Biotech’s Stunning Advance Is Changing the World’s Drug Pipeline
• Drug innovation in China: from imitation to innovation
• Injecting new life into Europe’s life science industry to improve competitiveness
• Neil Grubert – Chinese Pharma set for faster global expansion

Verder lezen:

• Innovatiekloof met VS en China onderstreept het belang van meer medische R&D in Nederland
  
• Mondiale verschuivingen in geneesmiddelenontwikkeling zetten Nederland op een kantelpunt