De leidraad speelt in op een actuele uitdaging. De zorgsector is verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van de CO₂-uitstoot, waarbij medicatie een belangrijke rol speelt. De aanbevelingen richten zich op het hele proces rondom medicatie, van voorschrijven tot gebruik en afvalverwerking. Daarbij ligt de nadruk op maatregelen die direct toepasbaar zijn in de praktijk, zoals doelmatig voorschrijven, minder verspilling en bewustere keuzes in toedieningsvormen.
Aansluiting op eerstelijn
Volgens De Lange is het positief dat de leidraad aansluit bij ontwikkelingen die al gaande zijn, bijvoorbeeld in de eerstelijnszorg. ‘Je ziet dat er steeds meer aandacht is voor hoe lang en hoeveel medicatie wordt voorgeschreven en wanneer je moet stoppen. Het is goed dat specialisten daar nu ook expliciet mee aan de slag gaan.’
De leidraad benoemt ook innovaties die bijdragen aan duurzamer gebruik, zoals geneesmiddelen op een andere manier toedienen. ‘Andere toedieningsvormen, zoals subcutaan (injectie onder de huid) in plaats van intraveneus (infuus in een bloedvat), maken behandelingen vaak minder belastend voor patiënten en kunnen tegelijk bijdragen aan lagere milieu-impact’, aldus De Lange.
Tegelijk vraagt zij aandacht voor het bredere perspectief. ‘Niet elke oplossing is automatisch duurzamer als je naar de hele keten kijkt’, zegt ze. Zo wijst ze op het gebruik van kant-en-klare spuiten. ‘Dat vermindert afval in het ziekenhuis, maar kan de milieulast verplaatsen naar de productie. Het is belangrijk om ketenbreed te blijven kijken en keuzes goed te onderbouwen.’
Uitgifte en heruitgifte
De leidraad noemt daarnaast heruitgifte van medicatie en doelmatig gebruik als belangrijke richtingen, ook voor toekomstig onderzoek. ‘Het is goed dat deze onderwerpen op de kennisagenda staan’, vindt De Lange. ‘Daar ligt nog veel potentie om verspilling verder terug te dringen. Tegelijkertijd geldt: wat niet uitgegeven wordt, hoeft ook niet ingezameld en vernietigd of hergebruikt te worden.’
Ook op het gebied van communicatie met patiënten ziet zij nog ruimte voor verdere ontwikkeling. ‘Patiënten worden goed meegenomen in juist gebruik en therapietrouw, maar het gesprek over duurzaamheid zelf kan nog sterker worden gevoerd. Dat is lastig, maar nodig.’
Samenwerking in de keten
Volgens De Lange toont de leidraad dat samenwerking nodig is. ‘De milieu-impact van geneesmiddelen ontstaat in de hele keten, van ontwikkeling en productie tot aan gebruik en verwerking. Dat betekent dat we dit alleen samen kunnen aanpakken. Deze leidraad helpt om die samenwerking verder te brengen. Daarbij moet de effectiviteit en veiligheid van geneesmiddelen te allen tijde centraal staan. Duurzame keuzes moeten altijd medisch verantwoord zijn, met de beste zorg voor de patiënt voorop.’
Lees verder
FMS: Leidraad Duurzame farmaceutisch specialistische zorg
