Maar wat is een ABC? Een medicijnoctrooi duurt twintig jaar vanaf de aanvraag en wordt vaak al vanaf het begin van ontdekking aangevraagd. Tussen die aanvraag en het moment dat een medicijn daadwerkelijk verkocht mag worden, gaat vaak tien tot vijftien jaar verloren aan onderzoek en goedkeuringsprocedures. Er blijft dan nog maar een paar jaar over om de hoge ontwikkelkosten terug te verdienen. Daarom is het ABC door de Europese Unie ingevoerd in 1992 om de Europese voortrekkersrol te borgen. Het ABC geeft, ná afloop van het octrooi, tot vijf jaar extra exclusiviteit.
Voortrekkersrol verloren
Dat was een slimme ingreep, want immers hoe beter de beveiliging van het intellectueel eigendom, hoe aantrekkelijker het voor bedrijven wordt om hier onderzoek te doen en te produceren. Dat levert dan weer meer klinische studies op waardoor patiënten eerder toegang krijgen tot nieuwe behandelingen en de nieuwste zorg. En de bedrijfsinvesteringen brengen ook banen en hoogwaardige kennis mee.
Helaas heeft de EU zijn voortrekkersrol verloren. De Europese Commissie constateert dat de EU een investeringsgat van 40 miljard euro per jaar heeft op de Verenigde Staten en China. Die twee landen maken momenteel onderzoek die productie aantrekkelijker dan hier.
Minimale verruiming met minimaal effect
De Europese Commissie stelt daarom zelf voor om het ABC met twaalf maanden te verlengen, maar alleen voor een smalle categorie biotech-geneesmiddelen en alleen als fabrikanten aan vier strenge voorwaarden tegelijk voldoen. Het gevolg is dat er volgens de eigen doorrekening van de Commissie niet meer dan twee geneesmiddelen per jaar voor in aanmerking komen. Over vijftien jaar levert dat EU-breed zo’n 4 miljard euro extra R&D-investeringen op, zeventien extra klinische studies voor 2.200 patiënten en twee nieuwe geneesmiddelen extra uitgevonden.
De kosten die de verlenging van de beschermingstermijn met zich meebrengen, doordat biosimilars en generieke middelen later op de markt kunnen komen, zijn in dat scenario 0,02 procent van de geneesmiddelenuitgaven in Europa. Maar zo klein als de kosten zijn, zo klein is ook het investeringseffect van deze minimale verruiming. Het is alsof je het gaspedaal indrukt terwijl de handrem er nog op zit.
Meer ambitie voor Europa
Onderzoeksbureau Copenhagen Economics rekende in opdracht van EFPIA, de Europese koepel van innovatieve geneesmiddelenbedrijven, ook meer ambitieuzere varianten van de verruiming van de beschermingstermijn door. In de meest ambitieuze variant wordt de ABC die met twee jaar in plaats van één wordt verlengd, geldt die voor alle innovatieve geneesmiddelen en moeten fabrikanten aan één voorwaarde voldoen in plaats van vier. Daarvoor zouden 27 geneesmiddelen per jaar in aanmerking komen.
Die combinatie levert Europa in dezelfde vijftien jaar 90,7 miljard euro aan extra R&D-investeringen op, 383 extra klinische studies voor bijna vijftigduizend patiënten en 35 extra nieuwe geneesmiddelen. Zelfs in dit meest ambitieuze scenario zijn de extra zorguitgaven niet meer dan 1,7 procent, oftewel ongeveer 60 miljard euro voor heel Europa in vijftien jaar tijd. Vergeleken met een tienvoudige toename in investeringen en tientallen extra medicijnen is dat een bescheiden tegenprestatie.
Opvallend is dat vooral de scope, dus welk type geneesmiddelen in aanmerking komt, het grootste verschil maakt. Meer nog dan de duur van de verlenging. Je hoeft dus niet eens harder op het gaspedaal te drukken om de waarde te verzilveren. Alleen al de handrem verder loslaten, door de regeling open te stellen voor alle innovatieve geneesmiddelen, laat het aantal medicijnen dat in aanmerking komt al stijgen van twee naar wel 27 per jaar, met tot 45 miljard euro aan extra investeringen.
Handrem eraf, gas erop
Het kabinet zelf liet de versnelling nog in de vrijstand, bij gebrek aan harde cijfers over wat een de voorgestelde ABC-regeling daadwerkelijk oplevert of wat een ambitieuzere regeling betekent. Die cijfers liggen er nu, van hetzelfde onderzoeksbureau dat ook de smalle Commissievariant doorrekende. Ze sluiten bovendien naadloos aan bij de eigen ambitie van het kabinet, verwoord in de Taskforce Toekomstige Welvaart en Vestigingsklimaat, om Nederland aantrekkelijk te houden als vestigingsland voor onderzoek en productie.
In Brussel starten nu de onderhandelingen op in de zogeheten Raadswerkgroepen. Dat is hét moment om vol in te zetten op een bredere scope en het hooguit symbolische gebaar van de Commissie achter zich te laten. Tijd om de handrem er definitief af te halen.
Verder lezen