Europese zorginstituten pleiten voor prijs- en vergoedingsbeleid gericht op beschikbaarheid van antibiotica

Het NCAPR, het netwerk van Europese instituten voor prijsstelling en vergoeding van geneesmiddelen, wijst erop dat slecht behandelbare infecties grote gevolgen hebben voor patiënten, zorgstelsels en de samenleving. De kosten ontstaan niet alleen in de zorg, maar ook daarbuiten, bijvoorbeeld door ziekteverzuim en verminderde arbeidsparticipatie. De zorginstituten stellen dat gerichte maatregelen kosten kunnen voorkomen, en dat niets doen duurder is. De huidige geopolitieke situatie maakt de urgentie nog groter: ze onderstreept hoe belangrijk het is dat Europa over voldoende eigen productiecapaciteit beschikt voor deze middelen.

Bijzondere positie

Antimicrobiële middelen nemen een bijzondere positie in binnen de geneesmiddelenmarkt. Omdat het gebruik bewust wordt afgeremd om resistentie te voorkomen, blijven de afzetmarkten klein, voor zowel nieuwe als oudere middelen. De Europese zorginstituten spreken daarom van marktfalen en stellen dat extra prikkels nodig zijn om te zorgen dat deze middelen beschikbaar blijven voor patiënten, in elke fase van hun levenscyclus.

Andere aanpak

Voor nieuwe antimicrobiële middelen zijn investeringen in onderzoek en ontwikkeling alleen niet voldoende, vindt het NCAPR. Naast zogenoemde push incentives zijn ook pull incentives nodig: vergoedingen of beloningen die niet afhankelijk zijn van het gebruik of het verkochte volume. Zo blijven nieuwe middelen financieel aantrekkelijk, ook als ze bewust terughoudend worden ingezet.

Uit een overzicht van lopend onderzoek blijkt bovendien dat het aantal echt nieuwe middelen beperkt is. De meeste producten in ontwikkeling zijn verbeteringen van bestaande stoffen. Dat maakt zorgvuldig gebruik en blijvende beschikbaarheid van bestaande antimicrobiële middelen minstens zo belangrijk.

De zorginstituten noemen ook instrumenten die losstaan van het verkoopvolume, zoals gegarandeerde inkomsten of beloningen voor het beschikbaar houden van producten. Zulke maatregelen zijn relevant voor zowel oudere, vaak patentvrije middelen als voor nieuwe, juist vanwege de bewust terughoudende inzet van antibiotica. Daarnaast pleiten ze voor gezamenlijke afspraken tussen landen met vergelijkbare zorg- en marktstructuren.

Samenwerking om tekorten te voorkomen

Binnen Europa bestaan grote verschillen in behandelrichtlijnen, voorkeuren voor antimicrobiële middelen en systemen voor inkoop en vergoeding. Volgens de zorginstituten mag deze diversiteit er niet toe leiden dat bepaalde middelen in sommige landen verdwijnen of dat lidstaten met elkaar concurreren om een beperkt aanbod.

Vooral kleinere landen en middelen die slechts in specifieke regio’s worden gebruikt, lopen extra risico. Samenwerking tussen landen met vergelijkbare behoeften kan helpen om beschikbaarheid en levering te borgen. De zorginstituten wijzen er ook op dat het de moeite waard is te onderzoeken of bepaalde EU-regelgeving voor antimicrobiële middelen versoepeld kan worden. Zo noemen ze de herziene richtlijn voor stedelijk afvalwater als voorbeeld van regelgeving die mogelijk gevolgen heeft voor de kosten en beschikbaarheid van deze middelen.

Nationale verantwoordelijkheid, Europese afstemming

Het NCAPR benadrukt het belang van nationale inzet naast Europese samenwerking. Het roept lidstaten op om infectiebestrijding en resistentie actief en zichtbaar te prioriteren, bijvoorbeeld via nationale actieplannen, met voldoende financiering en goede afstemming tussen betrokken partijen. Tegelijkertijd is het per vraagstuk belangrijk te bepalen op welk niveau oplossingen het meest effectief zijn: nationaal, regionaal of Europees.

Lees ook:

• Het NCAPR: How can we apply pricing and reimbursement strategies to contain AMR?