03-11-2026

Resultaten GDDZ 3.0: milieu-impact van medicatie verminderen

Scroll om meer te ontdekken
Minder contrastvloeistof in het riool. En huisartsen die met een quickscan duurzamer voorschrijven. Daar zijn slechts twee van de vele activiteiten waar de zorg de afgelopen jaren hard aan werkte binnen de Green Deal Duurzame Zorg 3.0. VWS publiceerde vorige week de resultaten van deze Green Deal en het programma Duurzaamheid en Gezondheid 2022-2026.

 

Bijna 750 organisaties zetten hun handtekening onder deze Green Deal. De VIG is een van de regiepartners en bouwde mee aan het thema medicatie(gebruik). Dat thema richt zich op het verminderen van de milieu-impact van medicatie. Binnen dit thema beschrijft de publicatie 18 voorbeelden. Ze lopen van duurzamer voorschrijven en minder verspilling tot medicijnresten in water en nieuw onderzoek.

Medicijnresten in water

Eén van die achttien voorbeelden betreft contrastvloeistof. In 35 ziekenhuizen kregen patiënten na een CT-scan met contrastvloeistof een plaszak mee. Zo willen de ziekenhuizen voorkomen dat de chemische stoffen in het riool en het oppervlaktewater terechtkomen. Patiënten en ziekenhuizen hebben de pilot geëvalueerd.

‘Een prachtig voorbeeld’, vindt Annelies de Lange, senior adviseur duurzaamheid bij de VIG. ‘Verkleinen van de milieu-impact van geneesmiddelen doe je met de hele keten. Het begint bij het voorschrijven en loopt door tot wat er na gebruik met een geneesmiddel gebeurt. Voor elke schakel in die keten liggen nu bruikbare instrumenten klaar.’

Duurzaam voorschrijven

Met de Quickscan Duurzamer Voorschrijven maken huisartsen meteen duurzamere keuzes. De Groene Huisarts bouwt een tool die het effect daarvan meetbaar maakt. Met STOP-NL V2 van het NHG kijken zorgverleners kritisch naar de medicatie van kwetsbare ouderen.

Heruitgifte geneesmiddelen

Voor de eerste en tweede lijn liggen er routekaarten tegen medicijnverspilling, opgesteld door NFU, KNMP en NVZA. Radboudumc en UMCNL werken aan toolboxen die per interventie laten zien hoe je het aanpakt. Een pilot onderzoekt hoe ongebruikte orale kankermedicijnen veilig opnieuw bij een patiënt terechtkomen.

Ook in Europa gebeurt er veel. Door de herziening van de Europese geneesmiddelenwetgeving kunnen geneesmiddelen in een ongeopende verpakking binnen enkele jaren onder strikte voorwaarden opnieuw naar een patiënt. Over die herziening ligt een voorlopig politiek akkoord.

Milieu-impact transparant maken

Wie de milieu-impact van een geneesmiddel wil verkleinen, moet die eerst goed kunnen meten. Het RIVM publiceerde richtlijnen en aanbevelingen om levenscyclusanalyses (LCA’s) van geneesmiddelen transparanter en beter te maken. Het NHG zoekt uit welke inhalator de laagste milieu-impact heeft.

‘Daar zit voor ons als sector veel energie in’, aldus De Lange. ‘Als geneesmiddelenbedrijven willen we de milieu-impact van een geneesmiddel over de hele levensloop in beeld brengen. Dat lukt alleen als iedereen op dezelfde manier rekent. Met de RIVM-richtlijnen hebben we daarvoor een stevige basis.’

Samen verder

Op 9 oktober ondertekenden dertien brancheorganisaties, waaronder de VIG, de nieuwe Green Deal Duurzame Zorg 2027–2030 ‘Samen verder’. VWS heeft in deze deal geen regierol meer. Het ministerie blijft wel de verbindende schakel tussen de partijen. De partijen willen de initiatieven van de afgelopen jaren breder opschalen en in de praktijk brengen.

‘Veel resultaten zijn nog pilots of tools in ontwikkeling’, zegt De Lange. ‘Nu begint het mooiste deel. Wat in de pilots werkt, willen we straks in elke spreekkamer en apotheek zien. Daar zetten we ons als VIG de komende jaren weer graag voor in.’

Benieuwd naar alle resultaten? Bekijk ze op greendealduurzamezorg.nl.

Gerelateerde artikelen