‘Deze cijfers laten zien wat er mogelijk is als we secundaire preventie nog beter organiseren: minder nieuwe hartinfarcten en beroertes, minder ziekenhuisopnames, minder uitval uit werk en vooral meer gezonde levensjaren voor patiënten. Ik zie het als een duidelijke oproep om zorgsystemen slimmer in te richten rond patiënten die al een eerste hart- of vaatprobleem hebben gehad’, zegt Dineke Amsing, directeur beleid & samenwerking bij de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG).
Behandeling risicofactoren optimaliseren
De onderzoekers analyseerden gegevens uit zeven landen (te weten Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen, Spanje en het Verenigd Koninkrijk) en berekenden hoeveel gezondheidswinst mogelijk is als de behandeling van vier belangrijke risicofactoren verbetert: hoge bloeddruk, hoog cholesterol, diabetes en roken.
Met ‘cardiovasculaire gebeurtenissen’ doelen de onderzoekers op ernstige complicaties zoals een nieuw hartinfarct, een beroerte of overlijden door hart‑ of vaatziekten. Voor mensen die al zo’n aandoening hebben gehad, is het risico op herhaling veel groter. Juist het voorkómen van deze tweede of derde gebeurtenissen staat centraal in het onderzoek.
Zwaarwegende gevolgen
Hart- en vaatziekten veroorzaken in Europa jaarlijks bijna vier miljoen sterfgevallen en kosten de EU naar schatting 282 miljard euro per jaar. In Nederland gaat het om zo’n 38.000 overlijdens per jaar. Jaarlijks kost de zorg voor hart- en vaatziekten bijna 7 miljard euro, wat neerkomt op 14% van het totaal beschikbaar zorgbudget.
Volgens de onderzoekers is de winst die te behalen valt in de acute zorg inmiddels beperkt. Verdere vooruitgang zou vooral moeten komen van betere nazorg en preventie bij mensen die al een hart‑ of vaatziekte hebben gehad.
Grote winst te behalen
Momenteel krijgt naar schatting 43% van de patiënten optimale behandeling volgens de richtlijnen. De studie berekent wat er gebeurt als dat percentage stijgt naar 70%. De uitkomst: jaarlijks 94.358 extra levensjaren zonder een nieuwe cardiovasculaire gebeurtenis in de zeven onderzochte landen samen.
De potentiële winst verschilt per land. Duitsland zou ruim 25.000 gezonde levensjaren per jaar kunnen winnen, Italië ruim 21.000 en Frankrijk bijna 15.000. Het gaat om winst die zich elk jaar opnieuw voordoet. Als de behandeling zelfs naar 90% van de patiënten zou worden geoptimaliseerd, loopt de jaarlijkse winst op tot meer dan 164.000 levensjaren zonder nieuwe cardiovasculaire gebeurtenissen.
Diabetes en roken
Bij bestaande hart- en vaatpatiënten valt nog aanzienlijke gezondheidswinst te behalen door risicofactoren systematisch en tijdig aan te pakken. Volgens de studie leveren betere behandeling van diabetes (ongeveer 60% van de totale winst) en ondersteuning bij stoppen met roken (circa 28%) de grootste bijdrage aan de gezondheidswinst. Cholesterolverlaging draagt ongeveer 10% bij en betere bloeddrukbehandeling circa 1,5%.
Over een periode van 25 jaar zou optimalisatie van secundaire preventie kunnen leiden tot het voorkomen van naar schatting 2,35 miljoen cardiovasculaire gebeurtenissen in Europa. De studie suggereert dan ook dat nationale en Europese plannen voor hartgezondheid sterker moeten inzetten op het proactief opsporen van risicopatiënten en het tijdig toepassen van richtlijnconforme behandeling.
Nationale aanpak
Hoewel Nederland niet in het model is meegenomen, zijn de inzichten ook hier zeer relevant. Tellen we alle mensen met een hart- en vaatziekte op, dan tikt de teller 1,7 miljoen aan. Oftewel één op de tien mensen. En zonder stevig beleid groeit dat aantal door naar 2,6 miljoen in 2030.
In Nederland wordt via de Dutch CardioVascular Alliance (DCVA) gewerkt aan een integrale aanpak om de ziektelast van hart- en vaatziekten in 2030 met 25% te verlagen. De VIG is partner binnen deze alliantie. De inzichten uit het Europese onderzoek sluiten aan bij deze ambitie.
Bijeenkomst Nieuwspoort
Op 25 maart vindt in Nieuwspoort in Den Haag de besloten bijeenkomst Towards a Dutch National Action Plan for Cardiovascular Health plaats. Tijdens deze bijeenkomst bespreken zorgprofessionals, patiënten, beleidsmakers, de Hartstichting, de DCVA en de VIG hoe Nederland kan komen tot een samenhangend nationaal actieplan voor hartgezondheid.
‘Het Europese onderzoek laat zien dat de potentie van zo’n actieplan groot is. Laten we gezamenlijk we die kansen benutten’, besluit Amsing.
Verder lezen
- European Journal of Preventive Cardiology: Estimation of lifetime benefits from the optimization of secondary prevention in patients with established atherosclerotic cardiovascular disease
- Zorginstituut: Maatschappelijke agenda in strijd tegen hart- en vaatziekten
