Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) wijst biotechnologie expliciet aan als strategische markt, naast bijvoorbeeld halfgeleiders en AI. De begroting van het ministerie groeit van €2,9 miljard naar €3,5 miljard. Dat is een belangrijk signaal, vindt Carla Vos, algemeen directeur van de VIG. ‘Het toont dat het kabinet onze sector erkent als motor voor de toekomstige welvaart van Nederland.’
Miljardeninvesteringen
Het kabinet start daarnaast een nieuwe Nationale Investeringsinstelling (NII), de opvolger van Invest-NL, met €3,3 miljard voor projecten waarbij het ingewikkeld is om privaat geld aan te trekken, zoals klinische studies, opschaling van productie en ATMP-faciliteiten. Vos: ‘Dit zijn dure, risicovolle activiteiten die in Nederland vaak vastlopen door een gebrek aan kapitaal. Met de NII krijgt Nederland een instrument om dat te doorbreken. Dat is winst voor patiënten, voor onderzoekers en voor ons vestigingsklimaat.’
Ook op andere plekken in de begroting staat de sector op de agenda. Er komt een nieuwe regeling voor academische spin-offs, die EZK zelf de ontbrekende schakel noemt tussen wetenschap en economische groei. Het kabinet start in 2027 bovendien een NADI-pilot specifiek gericht op Life Sciences & Biotech, met €10 miljoen in 2027, oplopend naar €75 miljoen per jaar vanaf 2029.
Geneesmiddelen en vaccins
Bij VWS maakt het kabinet de beschikbaarheid van geneesmiddelen expliciet tot prioriteit voor 2027 met beleid gericht op grotere voorraden, minder afhankelijkheid van derde landen en meer Europese productie. Er is geld vrijgemaakt voor gordelroosvaccinatie en een nieuwe COVID-19-vaccinatieronde in 2027. En mensen die extramurale geneesmiddelen gebruiken, betalen ook in 2027 nooit meer dan €250 per jaar zelf, dankzij verlenging van de maximering van de eigen bijdrage.
Het kabinet gaat bovendien in kaart brengen of het geneesmiddelenvergoedingssysteem (GVS) en de Wet geneesmiddelenprijzen (Wgp) beter kunnen meebewegen met veranderingen in de internationale markt. Ook dat juicht de VIG toe. ‘Als dat lukt, wordt voorkomen dat geneesmiddelen later of helemaal niet in Nederland beschikbaar komen. Dat is in het belang patiënten die op behandelingen wachten’, aldus Vos.
Gezonde, weerbare samenleving
De Koning benadrukte in de Troonrede dat niet alles kan en dat de rekening niet naar de toekomst mag worden doorgeschoven. Dat het kabinet in dat licht toch geld vrijmaakt voor innovatie en voor de beschikbaarheid van geneesmiddelen en vaccins, toont dat de sector wordt gezien als investering in een gezonde, welvarende en weerbare samenleving. Terecht, wat de VIG betreft. Geneesmiddelen en vaccins helpen mensen gezond te blijven, beperken ziekteverzuim en verminderen de druk op de zorg.
Dat past ook bij het motto van de begroting: ‘Welvaart opnieuw verdienen’. In een wereld met meer geopolitieke spanning strijden landen om kennis, talent, productiecapaciteit en investeringen. ‘Wereldwijd maken landen de strategische keuze om de geneesmiddelenketen sterker op eigen grondgebied te verankeren. Zo versterken landen hun gezondheidszorg, bredere welvaart en weerbaarheid. Het kabinet lijkt dit ook in te zien’, zegt Vos.
Samenhangend beleid nodig
Hoewel de VIG positief is over de aangekondigde plannen, plaatst de vereniging ook een kritische noot. Investeringen in innovatie, aan het begin van de geneesmiddelenketen, krijgen pas waarde wanneer die innovaties patiënten ook daadwerkelijk bereiken, aan het eind van de geneesmiddelenketen.
Instrumenten als de NII bieden weliswaar toegang tot kapitaal voor onder meer klinische studies en opschaling van productie, maar dat is iets anders dan structurele, sectorspecifieke investeringen in deze belangrijke deelgebieden. Die ontbreken vooralsnog in de begroting.
Vos: ‘Waarde oogsten met innovatie vraagt om samenhangend beleid ten aanzien van de hele keten. Een sterke thuismarkt, met een vlot en voorspelbaar toelatings- en vergoedingsproces voor innovaties, vormt een onlosmakelijk onderdeel van een aantrekkelijk innovatieklimaat. Daar hoort ook een zorgvuldige uitwerking van de aangescherpte pakketbeoordeling van geneesmiddelen bij, waarmee het kabinet vanaf 2028 verdere besparingen wil realiseren.’
Samen vertaalslag maken
‘Het kabinet heeft met het rapport-Wennink een eerste stap gezet door Life Sciences & Health aan te wijzen als strategisch domein’, vervolgt Vos. ‘De VIG wil vanuit haar rol als verbinder bijdragen aan de uitwerking daarvan, met oog voor de gedeelde belangen van patiënten, zorgverleners, onderzoekers en onze leden. Daarmee willen we bereiken dat de vertaalslag van onderzoek naar behandeling sneller en soepeler verloopt.’
De VIG blijft de komende maanden actief het gesprek zoeken met het kabinet en de Kamer over de uitwerking van deze plannen, met als inzet dat investeringen in innovatie ook echt bij de patiënt terechtkomen.
Meer nieuws
Handrem van Europa’s medicijnenonderzoek: geen ABC’tje
Hoofdpijnnet: 'Zorg voor migrainepatiënten moet humaner'
HVZ-campagne Amgen: 'Dit wil je niet missen'
