Dat kan door te reageren op conceptregels, lid te worden van een adviesorgaan of aan te sluiten bij een open kennisnetwerk. De VIG moedigt zorgverleners, patiëntenorganisaties, onderzoekers en bedrijven aan om hun ervaring in te brengen. Wie dagelijks met zorgdata werkt, weet het best wat in de praktijk werkt.
Eén Europees kader
Nu heeft elke lidstaat eigen regels en procedures voor toegang tot gezondheidsdata. De EHDS vervangt die door één juridisch en technisch kader voor de hele EU. Dat moet tot voordelen leiden voor verschillende partijen in het zorgveld, waaronder:
- Zorgverleners: zij kunnen sneller toegang krijgen tot data over medicatie, labuitslagen en medische beelden uit andere instellingen. Ze hoeven gegevens minder vaak opnieuw op te vragen of over te typen. Bij spoed geeft een Europese patiëntensamenvatting direct de belangrijkste informatie, ook in een andere lidstaat.
- Patiënten: zij krijgen gratis toegang tot hun eigen dossier. Ze kunnen gegevens aanvullen, delen afschermen, zien wie hun dossier heeft ingezien en fouten laten herstellen. Tegen hergebruik voor onderzoek kunnen ze bezwaar maken, op enkele uitzonderingen na. Gebruik van hun data voor reclame of om hen uit te sluiten bij verzekeringen of uitkeringen is verboden.
- Onderzoekers en geneesmiddelenontwikkelaars: zij kunnen met een vergunning van een erkend toegangsorgaan gezondheidsdata hergebruiken. Ze krijgen alleen de gepseudonimiseerde of geanonimiseerde gegevens die ze voor hun doel nodig hebben, in een beveiligde omgeving. Zo kunnen ze klinische studies beter opzetten en meer bewijs verzamelen over werking en veiligheid. Uiteindelijk kunnen nieuwe behandelingen zo sneller bij patiënten komen.
Zo denk je mee
Op de volgende manieren kun je meedenken over de EHDS:
- Reageren op de aanvraagformulieren (tot en met 13 november)
De Commissie publiceerde een concept voor een uitvoeringsverordening met Europese standaardformulieren voor hergebruik van gezondheidsdata. Het gaat om de aanvraag voor toegang tot data, de datavergunning en het verzoek om alleen geanonimiseerde statistische resultaten. Met dezelfde formulieren in alle lidstaten wil de Commissie procedures transparanter maken en administratieve lasten verlagen. Wie straks met deze formulieren werkt, kan nu laten weten of ze in de praktijk werkbaar zijn. Reageren kan tot en met 13 november 2026. De Commissie maakt alle reacties openbaar. - Lid worden van het Stakeholder Forum (tot en met 10 december)
Het EHDS Stakeholder Forum gaat de EHDS Board adviseren over de invoering. Het forum krijgt ongeveer 80 leden. Organisaties en bepaalde publieke instellingen kunnen zich kandidaat stellen. De Commissie kiest de leden zo dat de verschillende stakeholdergroepen evenwichtig vertegenwoordigd zijn. Aanmelden kan via de website van de Europese Commissie (Engelstalig). - Aansluiten bij de Stakeholders’ Community (open voor iedereen)
In de Community wisselen betrokkenen uit heel Europa kennis en ervaringen uit. Deelnemers volgen webinars en conferenties, vinden nieuws en richtlijnen en geven feedback via enquêtes, interviews en discussies. Opnames en presentaties van bijeenkomsten blijven beschikbaar. Na het invullen van een interesseformulier op de website van de Europese Commissie (Engelstalig) ontvang je een handleiding voor toegang. Aansluiten kan via de website van de Europese Commissie (Engelstalig).
Werkbaar in de Nederlandse praktijk
Elk EU-land krijgt een Health Data Access Body (HDAB) die beslist over aanvragen voor hergebruik van gezondheidsdata. In Nederland wordt de HDAB-NL onderdeel van de toekomstige Gezondheidsdata-autoriteit. Vanaf maart 2029 neemt die de vergunningsbesluiten.
Patiënten moeten erop kunnen rekenen dat hergebruik van hun gegevens veilig en doelgebonden gebeurt en bijdraagt aan betere zorg. Dat lukt alleen als de regels ook in de praktijk werken. Zorgverleners, patiëntenorganisaties, onderzoekers en bedrijven zien elk vanuit hun eigen rol waar dat goed gaat en waar het wringt. Hun inbreng helpt om de invoering daarop af te stemmen.
De VIG denkt actief mee over de Nederlandse uitwerking van de EHDS en zit in de Maatschappelijke Adviesraad van de HDAB-NL. Daarbij delen we kennis uit de sector over onderzoek met gezondheidsdata en zoeken we het gesprek met andere partijen. Zo dragen we eraan bij dat de EHDS zo goed mogelijk werkt voor de Nederlandse patiënt.
Verder lezen
Meer over de Nederlandse aanpak lees je op European Health Data Space (EHDS) | Data voor gezondheid.