VIG over coalitieakkoord: goede stap richting innovatieve economie met omarmen rapport-Wennink

Innovatie, geopolitiek en samenhang in beleid

Het rapport-Wennink maakt duidelijk dat een sterk innovatie-ecosysteem vraagt om samenhangend, end-to-end beleid: van onderzoek en ontwikkeling tot markttoegang en toepassing in de zorg. De VIG ziet dat het coalitieakkoord deze ambitie onderschrijft, maar constateert tegelijk dat juist op het snijvlak waar zorg en innovatie elkaar raken nog niet alle adviezen van Wennink over noodzakelijke randvoorwaarden integraal worden overgenomen. Met name voor Life Sciences & Health zijn versnelling en voorspelbaarheid van toegangsprocedures essentieel. Een goed functionerende thuismarkt is bepalend voor het aantrekken van klinisch onderzoek, investeringen en hoogwaardige werkgelegenheid. Wanneer die randvoorwaarden ontbreken, dreigt een kloof tussen innovatie-ambities en de praktijk van het zorgbeleid. 

Strengere toetsing van effectiviteit: legitiem doel, risico op verdere vertraging

Tegen die achtergrond plaatst de VIG een zorgvuldige kanttekening bij het voornemen om nieuwe behandelingen strenger te toetsen op bewezen effectiviteit. De wens om publieke middelen doelmatig in te zetten is begrijpelijk en legitiem. Tegelijkertijd is het in de praktijk vaak lastig om effectiviteit snel en volledig aan te tonen, zeker bij zeer vernieuwende, gepersonaliseerde of zeldzame behandelingen. Nederland loopt nu al achter bij omringende landen als het gaat om de snelheid waarmee patiënten toegang krijgen tot nieuwe therapieën. Extra en/of strengere toetsingslagen dreigen die achterstand verder te vergroten en beperken bovendien de ruimte voor innovatieve toegangsmodellen, zoals uitkomstgerichte bekostiging of pay-for-performance, terwijl die juist bedoeld zijn om op een verantwoorde wijze met onzekerheden om te gaan en innovatieve zorg aan patiënten te bieden. 

Kostenmaatregelen vragen om geopolitieke consistentie

De VIG wijst er daarnaast op dat een structurele bezuiniging van 150 miljoen euro via onder meer strakker pakketbeheer voor innovatieve geneesmiddelen een eenzijdige kostenmaatregel is. Deze staat op gespannen voet met de bredere kabinetsvisie dat geopolitiek besef moet doorklinken in alle beleidsterreinen en dat eenzijdige afhankelijkheden moeten worden afgebouwd. Juist toegang tot innovatieve geneesmiddelen, kennis en productiecapaciteit is van strategisch belang voor de weerbaarheid van Nederland. Kostenbeheersing vraagt daarom om samenhang met innovatie- en industriebeleid, niet om geïsoleerde ingrepen. 

Geneesmiddelen als onderdeel van passende zorg en arbeidsmarktoplossing

Daarbij benadrukt de VIG dat innovatieve geneesmiddelen niet alleen bijdragen aan betere zorg voor patiënten, maar ook aan passende zorg en verlichting van de druk op het zorgpersoneel. Effectieve behandelingen kunnen ziekenhuisopnames voorkomen, complicaties verminderen en mensen langer zelfstandig houden. In een zorgstelsel met structurele personeelstekorten is dat geen bijzaak, maar een wezenlijk onderdeel van de oplossing naar passende en betaalbare zorg en een houdbaar stelsel.

‘Het is positief en bemoedigend dat dit regeerakkoord het rapport-Wennink omarmt en innovatie expliciet verbindt aan geopolitieke weerbaarheid. Dat laat zien dat er visie is op de rol van Life Sciences & Health voor de toekomst van Nederland’, zegt Carla Vos, algemeen directeur van de VIG. ‘Tegelijkertijd is het belangrijk dat die ambitie ook consequent wordt doorvertaald naar het zorgbeleid, met oog voor effecten op alle schakels in de keten. Extra toetsing en kostenmaatregelen zijn begrijpelijk, maar mogen er niet toe leiden dat toegang tot innovatie structureel vertraagt. Alleen met samenhang en voorspelbaarheid valt deze belofte waar te maken, voor patiënten én voor het vestigingsklimaat.’

Oproep tot constructieve dialoog

De VIG ziet in de oproep van de formerende partijen om samenwerking en overleg te versterken een duidelijke uitnodiging tot gesprek, en neemt die graag aan. Als kennispartner wil de VIG meedenken over beleid dat betaalbaarheid, toegang tot innovatie en strategische autonomie met elkaar verbindt. Juist door die samenhang kan Nederland beter gebruikmaken van de kansen die Life Sciences & Health bieden, voor patiënten, voor de zorg én voor de economie.

Meer lezen:

De volledige tekst van het coalitieakkoord 2026-2030: Aan de slag – Bouwen aan een beter Nederland