‘Amerikaans geneesmiddelenbeleid gaat over meer dan alleen lagere prijzen’

Het Witte Huis stelt dat de deals de komende tien jaar zo’n 600 miljard dollar aan besparingen moeten opleveren en dat via het platform TrumpRx.gov patiënten sinds februari al voor 700 miljoen dollar hebben bespaard op zo’n 800 geneesmiddelen. ‘Maar het Amerikaanse beleid gaat om veel meer dan alleen prijsverlagingen. Trump wil de geneesmiddelensector terughalen naar de Verenigde Staten. Daarmee gaat zijn beleid ook over veiligheid en het innovatieklimaat’, duidt Richard Kempen, adviseur public affairs Europa.

Industriebeleid en nationale veiligheid

Tijdens de aankondiging van de nieuwe deals, spraken Trump en zijn kabinet ook over ‘Bringing Pharma Home’. Hij wil productiecapaciteit, klinisch onderzoek, R&D-investeringen, hoogwaardige werkgelegenheid en de nieuwste behandelingen van patiënten naar de Verenigde Staten (terug)halen. Kempen: ‘Het was voor het eerst dat ook publiekelijk nadruk werd gelegd op het terughalen van al het klinisch onderzoek naar de Verenigde Staten.’

‘Het Bringing Pharma Home-plan lijkt te slagen’, zegt Kempen. ‘Volgens minister van Handel Howard Lutnick hebben de MFN-afspraken inmiddels zo’n 630 miljard dollar aan investeringsaankondigingen met daaraan gekoppeld 100.000 nieuwe banen opgeleverd.’

De MFN-afspraken die eind augustus zijn gesloten met de negen geneesmiddelenbedrijven bevatten ook afspraken over productie. Tijdens de presentatie kondigde CSL de volledige onshoring van zijn plasma-afgeleide productie voor Amerikaanse patiënten aan, noemde BeOne ongeveer 11 miljard dollar aan investeringen tot 2029 en sprak UCB van de grootste productie-investering in de geschiedenis van het bedrijf. Meerdere bedrijven gaven aan hun productie voor de Amerikaanse patiënten fors te willen verhogen op Amerikaans grondgebied.

Strategische voorraden als leveringszekerheid

‘Opvallend is ook de nadruk op leveringszekerheid’, merkt Kempen op. Als onderdeel van een MFN-overeenkomst doneren verschillende bedrijven, waaronder Astellas, Sun Pharma, Teva en UCB, actieve farmaceutische ingrediënten (API’s), oftewel een soort farmaceutische halffabrikaten aan de Strategic Active Pharmaceutical Ingredients Reserve (SAPIR). Zo draagt UCB 163 ton van het anti-epilepticum levetiracetam bij en levert Teva tientallen tonnen aan antibiotica en een antihypertensivum.

Kempen: ‘Deze reserve, die zijn oorsprong kent tijdens de COVID-pandemie en sinds 2025 door een Executive Order een nieuwe betekenis kreeg, moet de Amerikaanse afhankelijkheid van buitenlandse productieketens verkleinen en wordt door de regering expliciet als nationale veiligheidsmaatregel gepresenteerd.’

Andere landen dragen hun steentje niet bij

De MFN-deals zijn ook gerelateerd aan het Amerikaanse handelsbeleid. Trump herhaalde zijn boodschap dat de VS jarenlang te veel heeft betaald voor geneesmiddelen, waardoor andere landen zouden hebben geprofiteerd van Amerikaanse innovatie zonder daar evenredig aan bij te dragen.

Dat beeld sluit aan bij eerdere stappen, zoals de afspraak met het Verenigd Koninkrijk van december 2025, waar onder andere mee is afgesproken dat het Verenigd Koninkrijk hun medicijnuitgaven in 2030 verhogen in ruil voor meer beschikbaarheid van meer geneesmiddelen voor Britse patiënten en een uitzonderingspositie op Amerikaanse invoerheffingen op farmaceutische goederen. ‘Daarmee verweeft het Amerikaanse geneesmiddelenbeleid steeds nadrukkelijker met Amerikaanse handelsdiplomatie, waarbij andere landen onder druk worden gezet hun toegangsbeleid aan te passen’, aldus Kempen.

Politieke context

De aankondiging van de negen MFN-overeenkomsten moet ook worden bezien in het licht van de Amerikaanse Mid-Terms verkiezingen in november. Economische onderwerpen zoals inflatie en de kosten van levensonderhoud spelen een grote rol en dus ook zorg- en medicijnuitgaven.

Trump gaf tijdens de aankondiging aan geen voorstander te zijn van een Medicare-for-All-model, een soort publieke zorgverzekering voor iedereen, als vehikel om lagere medicijnuitgaven af te dwingen. In de opvatting van het Witte Huis zijn onderhandelde overeenkomsten met de industrie goedkoper voor de schatkist en effectiever. En veel Amerikanen blijven gehecht aan private zorgverzekeringen.

Minister van Volksgezondheid Robert F. Kennedy Jr. benadrukte dat zijn opdracht van de president is dat lagere prijzen niet ten koste mogen gaan van de financiële gezondheid van geneesmiddelenbedrijven. En de president riep het Congres verder op om de MFN-overeenkomsten en het bredere ‘Great Healthcare Plan’ wettelijk te verankeren. Dat plan is gericht op lagere premies, meer verantwoording van zorgverzekeraars en meer prijstransparantie.

Kempen: ‘Kortom, gezondheidszorg wordt door de regering nadrukkelijk gepositioneerd als een belangrijk thema om campagne op te voeren richting de midterm-verkiezingen.’

Meer dan prijs alleen

‘Het beeld dat uit deze aankondiging naar voren komt, is dat het Amerikaanse geneesmiddelenbeleid inmiddels op het snijvlak ligt van andere domeinen zoals zorg, industrie, handelspolitiek en nationale veiligheid’, aldus Kempen. ‘Lagere prijzen voor Amerikaanse patiënten zijn het meest zichtbare onderdeel, maar de onderliggende agenda gaat over het halen, dan wel terughalen van productie en R&D naar de VS, het opbouwen van strategische voorraden en het herverdelen van de kosten van geneesmiddeleninnovatie tussen landen.’

Voor de innovatieve geneesmiddelenindustrie in Nederland en Europa zijn deze ontwikkelingen relevant. ‘Ze raken aan internationale prijsreferenties, de aantrekkelijkheid van vestigingslocaties voor productie en R&D en de bredere discussie over een eerlijke verdeling van de kosten van innovatie tussen landen’, legt Kempen uit. ‘Daarom is het belangrijk om door een geopolitieke bril te kijken in gesprekken over het Nederlandse geneesmiddelenbeleid.’

Meer achtergrondinformatie

De aankondiging over de nieuwe MFN-deals met negen geneesmiddelenbedrijven vind je op de website van het Witte Huis: Fact Sheet: President Donald J. Trump Announces Deal with Nine Additional Pharmaceutical Manufacturers to Lower Drug Prices for Americans

Wil je meer weten over het Amerikaans geneesmiddelenbeleid? Op deze landingspagina houden we alle ontwikkelingen bij.