Ruud Dobber in NRC: ‘Beschikbaarheid van medicijnen is geopolitiek machtsspel geworden’

Europese farmabedrijven hebben hun prijzen in de VS verlaagd en omvangrijke investeringen toegezegd. President Donald Trump heeft geneesmiddelenbedrijven daartoe gedwongen met prijsmaatregelen en investeringsverzoeken. Hij accepteert niet langer dat Amerikanen relatief meer betalen voor geneesmiddelen dan andere rijke landen.

Amerikanen subsidiëren innovatie

Dobber benadrukt dat deze ontwikkeling niet uitsluitend aan Trump is toe te schrijven. Al jaren leeft in de VS, bij zowel Republikeinen als Democraten, het idee dat Amerikanen de innovatie in geneesmiddelen subsidiëren voor de rest van de wereld. De VS blijft aantrekkelijk voor farmabedrijven door snelle toelating van medicijnen en een bereidheid om innovatieve middelen te vergoeden.

AstraZeneca kondigde daarom een investering van 50 miljard dollar in de VS aan, mede vanwege de snelheid waarmee nieuwe geneesmiddelen daar beschikbaar komen voor patiënten.

Onvoldoende besef in Europa

Tegelijkertijd waarschuwt Dobber dat Europa onvoldoende beseft hoe strategisch belangrijk de farmaceutische sector is. Hoewel het Europees Geneesmiddelenbureau zorgvuldig werkt, duren de nationale vergoedingstrajecten vaak zeer lang.

In Nederland is slechts 41 procent van de door Europa goedgekeurde kankermedicijnen daadwerkelijk beschikbaar, tegenover meer dan 95 procent in de VS. Volgens Dobber ondermijnt dit niet alleen de toegang voor patiënten, maar ook het investeringsklimaat voor onderzoek en productie.

Prijzen te laag in verhouding tot welvaart

Dobber erkent dat Amerikaanse geneesmiddelenprijzen hoog zijn en omlaag moeten, maar vindt dat Europese prijzen juist te laag liggen in verhouding tot welvaart en koopkracht. Hij stelt dat geneesmiddelen steeds een kleiner deel uitmaken van de totale zorgkosten, terwijl investeringen in onderzoek en ontwikkeling sterk zijn toegenomen.

AstraZeneca besteedt jaarlijks 14 tot 15 miljard dollar aan R&D, wat nodig is vanwege de hoge risico’s en de snelle technologische vooruitgang, bijvoorbeeld in oncologie en hart- en vaatziekten.

Korte goedkeuringstrajecten in China

Naast de VS vormt China volgens Dobber een tweede grote uitdaging. De innovatiekracht daar groeit snel, patenten nemen toe en goedkeuringstrajecten zijn kort. China combineert scherpe prijsonderhandelingen met een enorme afzetmarkt.

Dobber waarschuwt dat Europa moet nadenken over strategische autonomie in geneesmiddelen, net zoals bij energie en defensie. Als innovatie alleen als kostenpost wordt gezien, dreigt Europa afhankelijk te worden van andere machtsblokken, met risico’s voor patiënten en samenleving.

Lees het hele interview: ‘De beschikbaarheid van medicijnen is een geopolitiek machtsspel geworden, de VS en China zijn een voorsprong aan het nemen’