Klinisch onderzoek is een onmisbare schakel in de ontwikkeling van nieuwe, veilige en effectieve behandelingen. Dankzij deze studies weten we wat werkt, voor wie en waarom. Op deze pagina lees je meer over de waarde van klinisch onderzoek in de zorg van nu en in de innovaties van de toekomst.
Daarom is het zorgelijk dat de afgelopen jaren in Nederland het aantal door bedrijven uitgevoerde klinische geneesmiddelenstudies duidelijk is afgenomen, terwijl het totale aantal klinische studies wereldwijd juist groeit. Het zwaartepunt verschuift naar landen die snelheid, schaal en voorspelbaarheid weten te combineren. Nederland verliest in dat internationale speelveld aan relatieve aantrekkelijkheid.
Klinisch onderzoek komt vooral terecht in landen waar de nieuwste innovatieve geneesmiddelen toegankelijk zijn en toegepast worden, want in die context kun je het beste vergelijken wat innovaties daaraan toevoegen. Dat vraagt om snellere en voorspelbare toegang tot innovaties in Nederland, zodat nieuwe behandelingen ook als referentie kunnen dienen in vervolgonderzoek. In combinatie met efficiënte en goed op elkaar afgestemde onderzoeksprocedures kan Nederland zo zijn positie als aantrekkelijke onderzoeks- en innovatielocatie versterken.
Voor veel mensen is klinisch onderzoek iets abstracts. Iets dat zich afspeelt achter de deuren van ziekenhuizen en onderzoekscentra. Voor patiënten betekent deelname aan onderzoek vaak vijf tot tien jaar eerder toegang tot nieuwe behandelingen. Voor zorgprofessionals is het de manier om ervaring op te doen met de nieuwste therapieën. En voor het zorgstelsel als geheel is het een graadmeter voor kwaliteit en toekomstbestendigheid. Daarom is het zorgelijk dat steeds meer klinisch onderzoek verschuift naar andere delen van de wereld. Clinical Trials Day nodigt uit om daarop te reflecteren.
Onderzoekersnetwerken zijn essentieel als brug tussen onderzoekers en geneesmiddelenbedrijven, stelt Astrid Schut, managing director van de WCN. ‘We hebben in meerdere ziektedomeinen netwerken nodig om zo internationaal sterker te staan.’ Maar waarom is dat belangrijk voor het behoud van klinisch onderzoek?
Na vijf enerverende jaren neemt directeur Stan van Belkum afscheid van de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO). In het kader van World Clinical Trials Day belicht hij de verschuiving van klinisch onderzoek richting oosten. ‘Nederland en Europa zijn te traag.’ Maar hij ziet oplossingen.
De jaarlijkse World Clinical Trials Day is voor mij een moment om stil te staan bij klinisch onderzoek. Niet alleen bij hoe ons huidige systeem werkt, maar ook bij de vraag hoe ontdekkingen en farmaceutische innovaties echt ontstaan en zich ontwikkelen.
Behalve waarde voor patiënten en de gezondheidszorg, brengt klinisch onderzoek ook waarde voor de welvaart in de maatschappij: investeringen in onderzoek en ontwikkeling zijn een grote stimulans voor de economie. Het is publiek-private samenwerking op z’n allerbest.
Het aantal klinische proeven in Nederland daalt al jaren, terwijl ons land juist beschikt over sterke academische centra, hoogwaardige zorg en een goed samenwerkend onderzoeksveld. Dat is niet te wijten aan de wetenschappelijke kwaliteit, maar vooral aan bureaucratische en organisatorische knelpunten. Dat zeggen de DCRF, CCMO en VIG in een recent artikel van Euractiv.
Hoe aantrekkelijk is Nederland nog als land voor klinisch onderzoek? En wat doet de nieuwe Europese regelgeving met onze positie in het internationale speelveld? Je hoort het in de tweede aflevering van de podcastserie YIMpact.
Als Europa slaagt in de ambitie om 11 procent meer klinische studies aan te trekken, kan dat Nederland jaarlijks €138,3 miljoen aan extra economische waarde opleveren. Naast investeringen van geneesmiddelenbedrijven zou dat 350 extra banen opleveren en een verlies aan ziektedagen ter waarde van €80,4 miljoen voorkomen. Ook kunnen dan naar schatting 6.700 extra mensen profiteren van toegang tot de nieuwste medische behandelingen door deelname aan een klinische studie.
Het aantal nieuw gestarte klinische studies voor innovatieve geneesmiddelen in Nederland is de afgelopen jaren sterk teruggelopen. In 2025 hebben bedrijven nog 354 studies opgestart, waar dat er in 2021 nog 660 waren. Daarmee is sprake van bijna een halvering (-46%).
