2018-02-27 Robert Passier

Passier: ‘Organen-op-chip boost voor nieuwe medicijnen’

Robert Passier is bij het LUMC de nieuwe hoogleraar Toegepaste stamcelbiologie. Samen met technologen aan de Universiteit Twente werkt hij aan de doorontwikkeling van organen-op-chip, een nieuwe technologie die de medicijnontwikkeling een boost moet geven.

Organen-op-chip zijn kleine testsystemen, ter grootte van een nagel, waarin cellen of weefselstructuren gekweekt worden die functionele aspecten van een orgaan nabootsen. Voor onderzoek naar de technologische chip ontvingen verschillende onderzoekers, waaronder Passier, van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) het afgelopen jaar de Zwaartekrachtsubsidie van negentien miljoen euro.

Proefdieren verminderen
Het gebruik van sensoren op de chip, maakt het testen van medicijnen mogelijk. ‘Door humane cellen te kweken op deze chip is de verwachting dat het testen van medicijnen nauwkeuriger kan plaatsvinden’ aldus Passier. Hierdoor zou op termijn het gebruik van proefdieren kunnen verminderen.’ Doordat een aantal biologische processen van mens en dier wezenlijk verschillen, vallen veel medicijnen in de ontwikkelfase alsnog af, zodra ze op mensen worden getest. Ook onverwachte bijwerkingen komen voor. Ook biedt de technologie het voordeel dat deze eenvoudig kan worden opgeschaald. ‘Hierdoor kunnen we meerdere medicijnen tegelijk testen’, aldus Passier.

Personalised medicine
Organen-op-chip kunnen ook de ontwikkeling van personalised medicine stimuleren. Passier: ‘Door lichaamscellen van een huidbiopt, bloed of urine te kweken en op een speciale manier te behandelen, kunnen we deze eerst omzetten naar stamcellen en vervolgens naar een specifiek celtype, zoals een hartspiercel. Tijdens dit proces blijft de genetische informatie bewaard.’ Een mutatie die verantwoordelijk is voor een ziekte blijft in de cel aanwezig en ook in de kweekcellen zichtbaar. ‘Zo kunnen we de functie van hartspiercellen van de patiënt vergelijken met die van een gezonde vrijwilliger’, zegt Passier. ‘En op zoek gaan naar medicijnen die deze functie verbeteren.’

Verminderen van proefdiergebruik
Volgens Passier zijn organen-op-chip een interessante en veelbelovende optie voor geneesmiddelenbedrijven om de ontwikkeling van medicijnen te versnellen. ‘Nu duurt het onderzoekstraject naar een nieuw geneesmiddel al gauw tien tot vijftien jaar. Het is de verwachting dat op termijn bepaalde dierproeven en andere niet-humane testsystemen vervangen zullen worden door deze humane organen-op-chip modellen. Maar om dat te kunnen bewerkstelligen, zijn positieve ervaringen met de organen-op-chips nodig.’

Ontwikkeling doorzetten
Hoewel het nu nog lastig is om de complexiteit van het menselijk lichaam na te bootsen op een chip, verwacht Passier dat de ontwikkeling van organen-op-chip zal doorzetten. ‘Als we in de toekomst diverse chips aan elkaar kunnen koppelen, wordt de interactie tussen organen beter zichtbaar. Ik denk dat die ontwikkeling een schat aan informatie zal geven over de werking van het menselijk lichaam. En uiteindelijk meer zicht op de ontwikkeling van effectieve en veilige medicijnen.’

Bericht ‘Darmen-op-chips niet van echt te onderscheiden’